Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ 

 ΣΤΕΦΑΝ ΔΟΥΣΑΝ  IΔ΄

Προσωπογραφία του Στέφαν Δουσάν Δ΄

Της Οθωμανικής κατάκτησης της Ηπείρου είχε προηγηθεί η Σερβική, οι Αλβανοί Δεσπότες και το Δεσποτάτο των Ιταλών Τόκκων. Εδώ θα δούμε πως έφτασαν οι Σέρβοι στην Ήπειρο.

Τι είχε συμβεί

Στα 1347 το Δεσποτάτο της Ηπείρου δεν υπήρχε πιά. Είχε ενσωματωθεί και πάλι στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αυτό τον καιρό είχε ξεσπάσει εμφύλιος στην Κων/πολη μεταξύ Κατακουζηνού, ο οποίος είχε βοηθήσει τον Ανδρόνικο Γ΄Παλαιολόγο στην κατάληψη της Ηπείρου, και του διαδόχου του Ανδρόνικου τον Ιωάννη Γ΄ Παλαιολόγο. Τελικά ο Ιωάννης Κατακουζηνός χρίστηκε αυτοκράτορας για 10 χρόνια. Γαμπρός του Κατακουζηνού ήταν ο τελευταίος απόγονος των Δεσποτών της Ηπείρου Νικηφόρος Β΄Ορσίνι Παλιολόγος, τον οποίο ο Κατακουζηνός έχρισε Δεσπότη του Αίνου. Διοικητής στις πάλαι Δεσποτάτο ήταν ο Ιωάννης Άγγελος.

Το κενοτάφιο του Ιωάννη Άγγελου στην Πόρτα Παναγιά Τρικάλων

Κινήσεις του Στέφανου Δουσάν

Νόμισμα του Στέφαν Δουσάν ΙΔ' 

Ο Δουσάν εκμεταλλευόμενος την αναμπουμπούλα της Αυτοκρατορίας εισέβαλε αρχικά στην Μακεδονία, όπου σαν σύμμαχος του Κατακουζηνού κατέλαβε σημαντικά κέντρα. Όταν ο Κατακουζηνός του τα ζήτησε πίσω αυτός δεν τα έδωσε. Το 1348 έπεσε και ο λιμός, που απασχόλησε την νότια Βαλκανική. Ο Δουσάν εκμεταλλευόμενος την κατάσταση εισβάλει στην Θεσσαλία και Ήπειρο.Τότε πέθανε και ο Διοικητής Ηπείρου ο Ιωάννης Άγγελος, ο οποίος είχε προβάλει αντίσταση κατά των Σέρβων και τιμήθηκε με το βαθμό του Σεβαστοκράτορα.

Η Κατάκτηση της Ηπείρου

Ο στρατός του Δουσάν ενισχύθηκε τώρα και με αλβανικά φύλα, τα οποια φύλα, απ όταν ο Αδρόνικος Γ΄Παλιολόγος προσπάθησε να καταπνίξει μια επανάσταση στα μέρη τους ήταν εχθρικά τώρα εναντίον των Ελλήνων-Ρωμαίων. Αντίθετα στο καιρό των Κομνηνοδουκάδων του Ηπειρωτικού Δεσποτάτου άνηκαν στους πιστοού συμμάχους.

Όπως μας πληροφορεί λοιπόν ο Jerecek, ο σερβικός στρατός δεν ήταν εξασκημένος σε μετωπική αντιπαράθεση, αλλά συνήθως ακολουθούσε την τακτική του αποκλεισμού πόλεων, αφού προηγουμένως λεηλατούσε και κατέστρεφε την περιοχή που εισέβαλε. Έτσι και δω λοιπόν ο σερβικός στρατός κατά την διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων δεν ακολουθούσε το βυζαντινό και δυτικό σύστημα πολιορκίας πόλεων αλλά άρχισε να καταστρέφει την ύπαιθρο και τις καλλιέργειες έτσι που να ανακόπτει τις πόλεις από ανεφοδιασμούς. Πολύς κόσμος κατέφυγε στα Εφτάνησα , που βρίσκονταν σε χέρια Βενετών και Ναπολιτάνων, όπως και σε κτήσεις των Ανζού. Άλλοι πάλι έφυγαν πιο πάνω στα ορεινά. Στις πολεις παραμερίστηκε η Ελληνική αρχοντία και αντικαταστάθηκε από Σερβική. Η Ήπειρος στις πηγές αυτή την περίοδο εμφανίζεται σαν Ακαρνανία ή σαν Δεσποτάτο των Δυτικών Χωρών. Το “Ακαρνανία” θα περιοριστεί περισσότερο στην Άρτα κατόπιν. Η σερβική κατάληψη της Ηπείρου σήμαινε νέα συρρίκνωση του βυζαντιού κράτους, που η εδαφική του έκταση είχε περιορισθεί σημαντικά την εποχή αυτή και ακόμη σήμαινε σοβαρή απώλεια από πολιτική και οικονομική άποψη. Σύμφωνα με τον ιστορικό Νικόλ σε βενετικό έγγραφο του 1350 ο Δουσάν αναφέρεται σαν "serenissimi domini imperatoris Raxie et Romanie,dispoti Larte et Blachie corniti"(Γαληνότατος κύριος και αυτοκράτορας του Βασιλείου της Ρωμανίας , δεσπότη 'Αρτας και κόμης Βλαχίας).

Προσπάθεια ανάκτησης από τον Νικηφόρο Β΄Ορσίνι Παλαιολόγου

Την περίοδο της Σερβοκρατίας εισέβαλαν πλήθη Αλβανών στην Ήπειρο και την Ακαρνανία. Αιτία εν μέρη ήταν ο λιμός και κατα δεύτερο μέρος ακολούθησαν το στρατό του Δουσάν. Όταν στα 1355 πέθανε ο Δουσάν ο Νικηφόρος Β΄Ορσίνι Εισέβαλε στα χαμένα εδάφη και κατέλαβε Θεσσαλία, Άρτα και Ρωγούς. Ενώ οι πόλεις ήταν σε ελληνικά χέρια, η ηπειρωτική ύπαιθρος βρισκόταν σε αλβανικά χέρια, που λεηλατούσαν την ευρύτερη περιοχή.

Η σύζυγός του Μαρία φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής τόσο στην Ηπειρωτική αριστοκρατία όσο και στους Αλβανούς, οι οποίοι εκτιμούσαν τον Κατακουζηνό. Φοβούμενος αλβανικές επιθέσεις, για να ενισχύσει τη θέση του και να αποτρέψει σερβική αντεπίθεση, ο Νικηφόρος Β’ σκέφτηκε σοβαρά να διαζευχθεί τη Μαρία Καντακουζηνή και να παντρευτεί την αδελφή της συζύγου τού θανόντος τσάρου της Σερβίας Στεφάνου Δ’. Όμως η Ηπειρωτική αριστοκρατία διαμαρτυρήθηκε έντονα και προσπάθησε να αποτρέψει αυτή την κίνηση. Ξεσηκώθηκαν όμως και οι Αλβανοί της Ακαρνανίας. Αναμετρήθηκαν σε κάποιο σημείο που ονομάζονταν Αχελώος. Εδώ θα πέσει νεκρός ο Νικηφόρος.

Το τέλος: Αλβανοί, Σέρβοι, Ιταλοί, Οθωμανοί Τούρκοι

Το αποτέλεσμα της μάχης του Αχελώου ήταν στην περιοχή της Άρτας και Ρωγών να τοποθετηθεί Δεσπότης ο Αλβανός Πέτρο Λιόσια και στην Ακαρνανια ο Γκίνι Μπούα. Αργότερα οι Μπούα θα εκδιώξουν και τους Λιόσα και θα επεκταθούν ως την Ήπειρο. Στην περιοχή των Ιωαννίνων θα επικρατήσει ο Σέρβος Θωμάς Πρελιούμπο. Δύναμη θα πάρουν και άλλες αλβανικές φάρες. Η Ηπειρος θα γίνει για ένα διάστημα πεδίο πολέμων. Στην πρώτη δεκαετία του 1400 θα κάνουν την εμφανισή τους και οι Ιταλοι Τόκκοι από την παλατινή κομητεία των Εφτανήσων και τελικά θα επικρατήσουν οι Οθωμανοί, που θα γράψουν το δικό τους κεφάλαιο στην ιστορία της Ηπείρου.

Σχέδιο με Αλβανό πολεμιστή τον 14ο αιώνα

Πηγές κειμένου:

Ευστρατία Συγκέλλου: Η Κατάληψη της Άρτας απο τον Κάρολο Α΄Τόκκο το 1416

Ευστρατία Συγκέλλου: Κάστρο Ρωγών

Μελπομένη Κατσαροπούλου: Η Σερβική επέκταση τον ΙΔ' Αιώνα

Konstantin Jirecek: Geschichte der Serben 1

Hahn, Albanesische Studien 1

Νικόλ: Δεσποτάτο

Χρονικό Ιωαννίνων

Αραβαντινός: Χρονογραφία Ηπείρου

Hopf, Geschichte Griechenlands 1

Κατακουζηνού Ιστορία ΙΙΙ