1826 -Οι Ελληνίδες Σκλάβες  στο χάνι του Καρβασαρά (Γοργομύλου), ο Βασίλης Καλτσής και η Ελένη Καραμπά

Σκλάβες που εκτίθενται προς πώληση, Louis Devedeux, Musee des Beaux-Arts, Rennes, France

Για το χάνι του Καρβασαρά έχω γράφει στο παρελθόν κάποια μικρά άρθρα. Το χάνι αυτό βρίσκονταν στον Γοργόμυλο Πρέβεζας, Δήμο Ζηρού, και τον μόνο που έχει απομείνει σήμερα είναι οι πλάκες μιας πλατείας κοντά στο σχολείο. Το χάνι του Καρβασαρά μαζί με το χάνι στο Ιμαρέτ του Φαϊκ πασά και το χάνι ή Καραβάν Σεράι της Σαλαώρας ανήκουν στα αρχαιότερα της ευρύτερης περιοχής. Είναι το χάνι που έδωσε το όνομα στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Οθωμανικής περιόδου του Καρβασαρά. Ο Καρβασαράς αποτελούνταν απο 14 χωριά του Δυτικού Ξηροβουνίου και της κοιλάδας του Λούρου.

Στην έρευνα μου για τα χάνια της περιοχής μεταξύ άλλων ο αγαπητός μου κύριος Δημήτριος Καραμπάς από τον Γοργόμυλο μου μετέφερε μια ιστορία , την οποία έχει από την οικογένεια του και μας μεταφέρνει στο μακρινό 1826.

1826, η χρονιά αυτή στην ελληνική ιστορία και στον αγώνα της Παλιγγενεσίας συνδέεται με την πολιορκία και την ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου. Μια ομάδα Αλβανών (τους αποκαλούσαν και Τουρκαλβανούς) μετέφεραν από το Μεσολόγγι προς στην Αλβανία 19 Ελληνίδες σκλάβες, τις άρπαξαν κατά την έξοδο. Τις πήγαιναν προς το Αργυρόκαστρο για πώληση.

Κάποια στιγμή το καραβάνι σταμάτησε στο χάνι του Καρβασαρά για ξεκούραση. Μεταξύ αυτών ήταν και η Ελένη Καραμπά με καταγωγή από το Ανώγι , έναν όμορο οικισμό, που είχε βρεθεί στο Μεσολόγγι. Κάποιος Βασίλης Καλτσής αφού έμαθε για τις γυναίκες πήγε στο χάνι και με νοθευμένο ούζο μέθυσε τους Αλβανούς και ελευθέρωσε τις γυναίκες. Μόνο την Ελένη Καραμπά δεν πρόλαβε. Η Ελένη ήταν παντρεμένη με τον Χρήστο Καραμπά και είχε και έναν γιο 4 χρονών, τον Πέτρο. Την Ελένη την πήρε κάποιος Αλβανός με το όνομα Νίβιτσα Μπέης και την πήγε στο αργυρόκαστρο. Οι Αλβανοι κατάφεραν και έπιασαν τον Βασίλη Καλτσή και τον κρέμασαν και βρήκαν και τα κορίτσια, τα οποία προφανώς πούλησαν κατόπιν.

Το χάνι του Καρβασρά στα 1855, πίνακας του George poer de la Beresford

Τι απέγινε η Ελένη;. Ο γιος της Πέτρος όταν μεγάλωσε πήγε και βρήκε τη μάνα του και την έφερε πίσω και την πήγε στο χωριό Φανερωμένη. Όταν την βρήκε ο γιος της η Ελένη είχε φέρει στον κόσμο και άλλα τρία παιδιά. Τον Τέκο, τον Σελήμ και την Έμινε. Τα παιδιά ακολούθησαν την μάνα τους και εγκαταστάθηκαν στην Παντάνασσα Άρτας σαν κτηνοτρόφοι. Όταν μετά τον πρώτο βαλκανικό πόλεμο η περιοχή έγινε Ελληνική, έφυγαν πίσω στην Αλβανία. Ένας εγγονός της Ελένης ο Αμπντούλ έγινε υπασπιστής του Βασιλιά Αχμέτ Ζώγου, και όταν ο Ζώγου έφυγε από την Αλβανία , έφυγε και αυτός μαζί του και Ιταλία και Ελβετία, όπου και σήμερα υπάρχουν απόγονοι του. Ο Αμπντούλ σαν αντικαθεστωτικός επί Χότζα, επέστρεψε στην Αλβανία μετά την κατάρρευση του συστήματος και τότε επικοινώνησε και με τον Δημήτρη Καραμπά. Ήταν δε συγγραφέας. Ο Πέτρος Καραμπάς, ο πρώτος γιος της Ελένης γεννήθηκε γύρω στο 1821/1822 και απεβίωσε το 1909.

Ο Βασίλης Καλτσής ήταν αδερφός της γιαγιάς του κυρίου Δημήτρη Καραμπά, της Δήμητρας Καλτσή, που μου διηγήθηκε την ιστορία. Η ιστορία αυτή έχει καταγραφεί και από τον στρατηγό Ιωάννη Ε. Παπαϊωάννου, που απεβίωσε το 1990.

Πολλές ευχαριστίες στο αγαπητό μου κύριο Δημήτρη, γι αυτές τις άγνωστες ψηφίδες της Ελληνικής ιστορίας.

Μια περιγραφή για το Χάνι του Καρβασαρά, όπως το έζησε ο Δημήτρης Καραμπάς, πριν αυτό εγκατεληφθεί και γκρεμιστεί.  Μια σπουδαία Μαρτυρία.