Οι δύο Οθωμανικές πολιορκίες της Άρτας πριν το 1449

Το κάστρο της Άρτας. Πίνακας του Αρτινού ζωγράφου Βαγγέλη Μπόμπορη

Βρισκόμαστε στην Ήπειρο του 1385. Το παλιό Δεσποτάτο δεν υφίσταται πλέον. Οι Σέρβοι του Δουσάν έχουν καταλύσει το Δεσποτάτο. Οι ίδιοι δεν μπορούν να διοικήσουν τις περιοχές και διαμελίζουν το Δεσποτάτο σε μικρές τοπαρχίες, όπου οι άρχοντες φέρουν το τίτλο του Δεσπότη. Στα Γιάννινα κυριαρχεί ο Θωμάς Πρελιούμπο ή Πρελιούμποβιτς, γνωστός και σαν Αλβανοκτόνος και στην Άρτα έχει ανέλθει στο Δεσποτικό θρόνο ο Αλβανός Γκίνης Μπούα. Ο Θωμάς Πρελιούμπο περιβάλλεται από μικρούς αλλά ισχυρούς Αλβανούς Τοπάρχες, με τους έρχεται συνεχώς σε σύγκρουση. Προκειμένου να αντιμετωπίσει όλους αυτούς έρχεται σε επαφή με τους Οθωμανούς. Σουλτάνος των Οθωμανών είναι ο Βαγιαζίτ ο λεγόμενος και Γιλδερίμ (αστραπή), αυτός που αργότερα πιάστηκε αιχμάλωτος των Μογγόλων και κλείστηκε σε ένα κλουβί. Ο Βαγιαζίτ έχοντας βλέψεις προς την Αλβανία και Ήπειρο δέχεται προθύμως την συμφωνία με τον Θωμά και τον βοηθά Με επιτυχία να χτυπήσει τους Αλβανούς που έχουν βλέψεις να αρπάξουν τα εδάφη του.

Αριστερά, ο Θωμάς Πρελιούμπο ή Πρελιούμποβιτς και δεξιά το οικόσημο των Μπούα, το οποίο απεικονίζει το χέρι του Ηπειρώτη Βασιλιά Πύρρου να κρατά τα φίδια. Οι Μπούα διέδιδαν, πως ήταν απόγονοι του Πύρρου

1385 μ. Χ. - Οι Οθωμανοί πολιορκούν την Άρτα

Στα 1385 μ. Χ. Οι Οθωμανοί πολεμούν και αυτοί τους Αλβανούς. Ο Οθωμανός Τιμούρ (Τιμουρτάς), ή Ταμορκάστης κατά τον Αραβαντινό, εισέβαλε στην Ακαρνανία, η οποία ανήκει στους Αλβανούς Μπούα, λεηλάτησε την περιοχή και παίρνοντας μαζί του πολλούς σκλάβους βαδίζε τώρα για την Αλβανία. Στο δρόμο του όμως εμπόδιο είναι η Άρτα την οποία διοικεί ο Αλβανός τοπάρχης Γκίνης Μπούα. Ο Τιμούρ αφού πρώτα επιδόθηκε στην λεηλασία της περιοχής άρχισε να πολιορκεί την Άρτα. Εδώ φάνηκε και το αμυντικό ταλέντο του Μπούα να υπερασπίσει την πόλη. Ο Μπούα προηγουμένως κατάλαβε τον κίνδυνο των Οθωμανών και είχε στείλει πρέσβεις στα Ιωάννινα τον Μητροπολίτη Ματθαίο και τον άρχοντα Καλογνώμονα να ζητήσουν βοήθεια από τον Θωμά να αμυνθούν από κοινού εναντίον των Τούρκων. Ο Θωμάς όχι μόνο του την αρνήθηκε, γιατί προφανώς συνεργαζόταν με τους Οθωμανούς αλλά εξόρισε τον Μητροπολίτη και φυλάκισε τον Καλογνώμονα. Όμως ο Μπούα οργάνωσε την άμυνα και κατάφερε να υπερασπίσει την πόλη. Ο Μπούα γνώριζε καλά ότι ο Οθωμανός σκοπεύει να πάει προς την Αλβανία και δεν μπορεί να καθυστερήσει πολύ, άρα έπαιξε το παιχνίδι της καθυστέρησης. Ίσως είχε και την υποψία ότι ο Τιμούρ θέλει να πάρει την Άρτα, μόνο και μόνο να τη δώσει στον Πρελιούμπο και αυτό τον έκανε ακόμα πιο δραστήριο. Οι Οθωμανοί πέρα από καταστροφές και κάποιους προφανώς αιχμαλώτους δεν κατάφεραν τίποτα και πιεζόμενοι από τον χρόνο έλυσαν την πολιορκία. Όμως η στάση του Πρελιούμπο αφήνει κάποια κενά. Από τη μία να μην έρθει σε σύγκρουση με τους Τούρκους, από την άλλη ευχαρίστως θα ξεφορτώνονταν έναν ακόμη Αλβανό.

Οθωμανική πολιορκία μιας πόλης

Ο Οθωμανός Μπεηλέρμπεης  Γαζή Εβρενός πολιορκεί την Άρτα

Οθωμανοί πριν μια πολιορκία

1390 – Στα Ιωάννινα ο Πρελιούμπο έχει δολοφονηθεί και στο Δεσποτικό θρόνο έχει ανέλθει ο Φλωρεντίνος Ησαύ (Ιζάουλος) Μπουοντελμόντι. Και αυτός όμως φοβούμενος τους γείτονες Αλβανούς δηλώνει υποτέλεια στους Οθωμανούς. Την περίοδο αυτή οι Οθωμανοί θα εισβάλουν και πάλι στην Αλβανική επικράτεια. Ο περίφημος Γαζή Εβρενός πασάς εισβάλει και πάλι στην Ακαρνανία και σε λίγο θα βρεθεί προ των πυλών της Άρτας. Ο Μπούα και πάλι αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο, έρχεται σε επαφή με τον νέο Δεσπότη των Ιωαννίνων τον Ησαύ Μπουοντελμόντι και κλείνουν αμυντική συμφωνία, η οποία έκλεισε με συνοικέσιο, αφού ο Μπούα έδωσε την κόρη του Ειρήνη σύζυγο στον Δεσπότη Ησαύ Μπουοντελμόντι. Προσπάθεια του Εβρενόζ να καταλάβει την πόλη απέβη άκαρπη. Και αυτός πιεζόμενος από το χρόνο να εισέλθει στην Αλβανία έλυσε την πολιορκία και τράβηξε για τα Ιωάννινα.

Αλβανοί του 14ου αιώνα

Έτσι η Άρτα γλίτωσε δυο φορές από την καταστροφή των Οθωμανών χάρη στη γενναιότητα και πολιτική του Γκίνη Μπούα. Μόλις όμως απομακρύνθηκε ο Οθωμανικός κίνδυνος ο Μπούα επιτέθηκε, καταλύοντας την συμφωνία με τον γαμπρό του Ησαύ Μπουοντελμόντι χωρίς επιτυχία εναντίον των Ιωαννίνων ενώ το 1397 κατατρόπωσε στο Δρίσκο τις Οθωμανικές δυνάμεις που βάδιζαν και πάλι εναντίον των Αλβανών στις περιοχές της Βορείου Ηπείρου. Θα είχαν καταφέρει περισσότερα αν οι στρατιώτες Αλβανοί δεν είχαν επιδοθεί στη λεία.

Οθωμανοί άτακτοι

Πηγές κειμένου:

1. Φώτης Βράκας: Οι ξένοι ηγεμόνες της Άρτας και του Ηπειρωτικού Δεσποτάτου

1318 μ. Χ. – 1449 μ. Χ.

https://www.academia.edu/44504591

2. Παναγιώτης Αραβαντινός: Χρονογραφία Ηπείρου, πρώτος τόμος

https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/f/a/9/metadata-01-0000372.tkl

Απεικόνιση Αλβανού στρατιώτη τον 14ο αιώνα