Ρουμπάς – Ουρμπάς – Ριμπάς : Ένα άγνωστο τοπωνύμιο και η ιστορία του

Μέρος του χάρτη του William Finden στα 1790, όπου χαρτογραφεί τον Ριμπά/Ρουμπά

Ο Ουρμπάς ή Ρουμπάς ή Ριμπάς ή Ρμπάς είναι ένα από τα πολλά άγνωστα τοπωνύμια του τόπου μας.  Ο Ουρμπάς Ρουμπάς βίσκεται γεωγραφικά μεταξύ Πέτρας Πρέβεζας  και Αγίου Σπυρίδωνα Άρτας στην ανατολική όχθη του ποταμού Λούρου και σχεδόν απέναντι του κάστρου των Ρωγών. Σε παλιότερους καιρούς  η λωρίδα αυτή γης ήταν ένας μικρός οικισμός, που δεν ξεπέρασε ποτέ τους 30 κατοίκους.  Στο τέλος πριν εγκαταλειφθεί εντελώς είχε 2 οικογένειες, υποθέτω γύρω στους 10 κατοίκους.  Στις φιλολογικές πηγές το συναντάμε για πρώτη φορά στον κατάλογο  φόρο προστασίας  προς τους Βενετούς ,στα βενετικά αρχεία του1690, όπου πληρώνουν οι κάτοικοι 3 ριάλια.  Δυο χάρτες της Βενετικής κατασκοπίας, ένας άγνωστος και  ένας του Girolamo De Langes στα μέσα του 18ου αιώνα τον έχουν χαρτογραφημένο.  Στους περιηγητές ο πρώτος που κάνει αναφορά είναι ο Άγγλος Αξιωματικός William Martin Leak στα 1810 και τον ονομάζει Riba, όπως και ο William Finden στον χάρτη του στα 1790. Ο William Martin Leak  μας λέει, πως αφού πέρασαν την γέφυρα της Πέτρας ένα λασπώδες μονοπάτι  τους οδήγησε στο μικρό χωριό Ρουμπά , όπου καλλιεργούν καλαμπόκι και βρίσκεται απέναντι από τα ερείπια των Ρωγών. Γνωρίζουμε πως και ο Ρουμπάς στην Αληπασαλίτικη εποχή γίνεται τσιφλίκι της οικογένειας του Αλή. Ο Μητροπολίτης  Άρτας Σεραφείμ στο ιστορικό Δοκίμιο αναφέρει τον Ρουμπά.  Μάλιστα Μεταξύ Ρουμπά και Αγίου Σπυρίδωνα υπήρξε και άλλο χωριό το Κοτσιλοχώρι/Κοζυλοχώρι, όπου βρίσκονταν και η μονότοξη γέφυρα που πέρασε ο Κατακουζηνός, όταν πολιορκούσε τους Ρωγούς και αργότερα στα 1670 την περιγράφει με λεπτομέρεια ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπί. Την γέφυρα αυτή σύμφωνα με τον Σεραφείμ στο ιστορικό Δοκίμιο την ανατίναξε ο Δερβετζής Αχμέτ Κούρτ πασάς κάπου στα 1770 για να εμποδίζει του ληστές να περνάνε τον Λούρο.  Η τελευταία φιλολογική πηγή που αναφέρεται στον Ρουμπά ειναι σύγχρονη και είναι το μιθυστόρημα του συμπατριώτη Γιάννη Καλπούζου, όπου  οι πρωταγωνιστές φεύγοντας απο το Ιμάμ Τσαούς για την Πέτρα σταματούν στου Ουρμπάς.

Ιβάρι/Διβάρι (γ-ι-βάρ) στον ποταμό Λούρο. Απο την μελέτη της Χριστίνας Παπακώστα Μεταξύ δύο κόσμων: Τα ιχθυοτροφεία του Αμβρακικού κόλπου τον 18ο αιώνα.Πρεβεζάνικα Χρονικά, (47-48), 2011. Αν δεν κάνω λάθος η φωτογραφία είναι του ιδρύματος Actia Nicopolis

Περι του ονόματος

Η ετυμολογία ενδέχεται να είναι σλαβικής προέλευσης. Το ριμπά ενδεχομένως απο το Riba=ψάρι/ψάρια και όντως εκεί παλιότερα υπήρχαν διβάρια ή στήναν οι ντόπιοι βαλκούς, μπορει να είναι και απο τον ποταμού Λούρο, που στις πηγές τον βρίσκουμε σαν Ρουάτι ή Ρωάτι ή Ρουμπάτι. Επίσης Ruba στα σλαβικά είναι η άκρη μια λωρίδας. Πράγμα που ταιριάζει πάλι με τον τόπο. Τοπωνύμια τύπου Ριμπά ή Ρίμπα βρίσκουμε σε παραλλαγή και άλλα στον Ελλαδικό χώρο αλλά Riba, Ruba κτλ βρίσκουμε κάποια στη Σερβία, Μαυροβούνιο και Κροατία. Υποθέτω αρχικά την σλαβική εκδοχή μιας και το επόμενο τοπωνύμιο, προς τον Καντζά είναι το Κράβαρι (γελαδότοπος) , όπου εκτρέφονταν Νεροβούβαλοι.  Παλιότερα είχα κάνει με επιφύλαξη  βέβαια και την υπόθεση, μήπως έχει να κάνει με την γέφυρα και να είναι αλβανοτουρκικής προέλευσης. Ούρε στα αλβανικά η γέφυρα και μπας στα τουρκικά το κεφάλι ή ο  εφαλάς. Δηλαδή Προγεφύρωμα ή η γέφυρα των Κεφαλάδων-Αξιωματούχων.  Και απο  ο Ούρε-Μπας=>Ουρμπάς.  Προσωπικά, γιατι ως τις μέρας των πατεράδων μας  Πετριώτες και απο Αγιο Σπυρίδωνα έστειναν πάντα δίχτυα και βαλκούς, υποθέτω πως  χει να κάνει με τα ψάρια.

Το Τελος

Μετά το τελος του Αλή πασά τα τσιφλίκια του άλλα πουλήθηκαν, άλλα έγιναν μουατζέλια και άλλα ιμλάκια καρτικά δηλαδή. Με την ίδρυση του καζά του Νεου Λούρου – Φιλιππιάδα φαίνεται τα κτήματα του Ρουμπά ως την ανταλλαγή να είχαν περισσότερους ιδιοκτήτες. Τότε ενσωματώθηκε στο χωριό Πέτρα. Τελευταίοι ιδιοκτήτες  των κτημάτων του Ρουμπά ήταν ο Νίκος Τσόγκας και ο Νίκος Χαράλαμπου Τσόγκα (αυτοί έφυγαν στον Αγιο Σπυρίδωνα), Κάποιος γιατρός Κωλέτσης απο Φιλιππιάδα, η Λαμπριννή Σιώζου, η Εκκλησία της Αγιας Κυριακής Πέτρας, οι Μουσουλμάνοι:  Η Νουριγιέ, θυγατέρα του Αλή, και τα αδέλφια της Γιαγιά και Εντίπ κατείχαν στη Ρουμπά 2.265 στρ. Επίσης η Αλιγιέ, θυγατέρα του Οσμάν αγά, και οι γιοί της Μεχμέτ, Μπεμπρή, Σερβέρ, Μουχαρέμ και η θυγατέρα της Βεχιμπέ κατείχαν ποσοστό 1/4 από δύο αγρούς 732 στρ. και από πέντε αγρούς 276 στρ.  ιδιοκτησία του Αναστ. Κωλέτση αριθμούσε 2.327,5 στρ., από τα οποία 910,5 στρ. είχε καταλάβει το ελλην. Δημόσιο.Στη Ρουμπά το μερίδιο του Γιαγιά Αλή Κοκκαλιάρη είχε έκταση 1.034,5 στρ., από τα οποία 434,5 στρ. ήταν καλλιεργούμενα και 600 στρ. ήταν δάσος. Στο ίδιο χωριό το μερίδιο του Μεμπρή Βέη που είχε καταλάβει το δημόσιο αριθμούσε 786 στρ., από τα οποία 306 στρ. ήταν καλλιεργήσιμα, 100 στρ. αποτελούσαν βοσκή και τα υπόλοιπα 380 στρ. Κάλυπτε δάσος . Υπήρχε και το διβάρι  αλλά δεν βρήκα σε ποιον άνηκε.

Παλιότερα λόγω της πλούσιας πανίδας σε άγρια, ΄΄ηταν και τόπος κηνυγών. Πολλοί πιτσιρικάδες πήγαιναν για αυγά λούφας (φαλαρίδας). Σήμερα θα μπορούσε να είναι και ένας όμορφος τόπος για περίπατο. 

Ο πλημμυρισμένος ποταμός Λούρος στη δεκαετία του 50. Φωτογαρφάι απο ανάρτηση του Βασίλη Χολέβα, τον Δεκέμβρη του 2022