Ο µύθος της λίµνης του ζηρού
Λίμνη Ζηρού σε σχέδιο του Edward Lear, 1849
Εξω απο την Φιλιππιάδα και κοντά στο χωριό Παντάνασα και Ρωµιά υπάρχει η πανέµορφη λίµνη του Ζηρού. Στις πηγές αναφέρεται και σαν Οζερός ή Οζηρός εκ του σλαβικού језеро/озеро που σημαίνει λίμνη. Σύµφωνα µε τον θρύλο εδώ κάποτε βρίσκονταν ένα χωριό µε το όνοµα Βαλτίτσα. Αν και η Βαλτίστα δεν είναι θρύλος υπήρχε σαν οικισμός ως τον 16ο αιώνα και έχουν διασωθεί και ονόματα χωρικών. Στην Βαλτίτσα λοιπόν ζούσαν δύο αδερφές, η µία πλούσια και η άλλη φτωχή και υπηρετούσε την πλούσια. Και οι δύο αδερφές είχαν από δύο παιδιά. Η φτωχή αδερφή προκειµένου να θρέψει τα παιδιά της αλλά και την ίδια έπαιρνε νεροπλύµατα και τα ζύµωνε µε αποµεινάρια της ζύµης που έφτιαχνε για την πλούσια αδερφή και έτσι έψηνε λίγο ψωµί για όλους τους. Της δε πλούσιας τα παιδιά παρ ότι τρέφονταν µε καθαρό άρτο και άλλα πλούσια φαγητά άρχισαν όλο και περισσότερο να ασθενούν ενω σε αντίθεση της φτωχής να αναπτύσσονται και να γίνονται σωστά παλικάρια. Αυτό όµως έγινε αντικείµενο ζηλοτυπίας και η πλούσια ρώτησε την φτωχή µε τι τρέφει τα παιδιά της. Και αφού της διηγήθηκε η φτωχή τότε η πλούσια της απαγόρευσε να παίρνει ακόµη και τα νεροπλύµατα. Τότε η φτωχή άρχισε να µαζεύει κόπρανα από βόδια και να τα παρασκευάζει σαν ψωµί και να τα ψήνει. Μια µέρα εκεί που έψηνε εµφανίστηκε άγγελος κυρίου µεταµφιεσµένος και της ζήτησε ψωµί. Τότε αυτή του είπε πώς δεν είναι ψωµί αλλά κόπρανα βοδιού. Ο άγγελος όµως επέµενε και την παρακίνησε να του δώσει. Και ω του θαύµατος. Ένας γλυκύτατος άρτος βγήκε από την φωτιά και φάγανε καλά όλοι. Αµέσως µετά της ζήτησε κρασί από το βαρέλι. Η φτωχή γυναίκα αν και ήξερε, ότι το βαρέλι δεν έχει τίποτα µέσα και αφού πείστηκε από το πρώτο θαύµα, έτρεξε και του γιόµοσε την κούπα και αµέσως έπεσε και αυτή και τα παιδιά της στο χώµα και του φίλησαν τα πόδια.
Τότε ο άγγελος
φανερώθηκε και της είπε: Πάρε
τα παιδιά σου
και φύγε µακρυά, έξω απο τα όρια
του χωριού, γιατί έχω εντολή απο τον κύριο να µεταβάλλω αυτόν τον αµαρτωλό τόπο
σε λίµνη (οζηρό , στα σλαβικα η λίµνη). Κλαίγοντας πήρε τα παιδιά της να φύγει.
Ο άγγελος την παρακάλεσε να µην κλαίει αλλά φεύγοντας για κάθε ενδεχόµενο µην
γυρίσει και κοιτάξει πίσω της. Αλλά φεύγοντας παρακεινούµενη απο αδερφική αγάπη
θέλησε να φωνάξει και την αδερφή της και τους συγγενείς της. Και όπως είχε το ένα
στο χέρι και το άλλο στον ώµο για την παρακοή της στην προσταγή του αγγέλου έγινε
στήλη µαρµάρου. Λέγεται ότι παλιότερα, στην εποχή των περιηγητών οι ντόπιοι
χωρικοί έδειχναν ένα τέτοιο πέτρινο οµοίωµα στους ξένους. Όσον αφορά το χωριό
Βαλτίτσα, σύµφωνα µε το θρύλο, καταστράφηκε και έγινε λίµνη. Η όµορφη λίµνη που
υπάρχει σήµερα. Όντως πρέπει να υπήρχε αυτό το χωριό Βαλτίτσα γιατί στη παρακείµενη Μονή Προδρόµου υπήρχε
µια επιγραφή που έφερνε ονόµατα απο αυτό το χωριό.
