Ο Πειρατής και κολονέλος
Ευστάθιος Ρωμανός - Μανέτας
Μια από τις μορφές που έπαιξαν ρόλο στα γεγονότα της κατάληψης της Πρέβεζας στον 6ο Τουρκοβενετικό πόλεμο ή πόλεμο του Μοροζίνι στα 1684 είναι η μορφή του Ευστάθιου Ρωμανού γνωστός και σαν Μανέτας. Το πρόσωπο του σχετίζεται επίσης και με τα παραπέρα γεγονότα στον Αμβρακικό κόλπο, στον αρτινό Κάμπο και στην μονοήμερη κατάληψη της Άρτας το Φθινόπωρο του 1684.
Πριν πάμε στα γεγονότα ας δούμε πρώτα ποιος ήταν ο Ευστάθιος Ρωμανός ή Μανέτας.
Γνωρίζουμε, πως είχε καταγωγή από την Ζάκυνθο και φαίνεται, πως από νωρίς επιδόθηκε στην πειρατεία. Οι πληροφορίες που έχουμε για την πειρατική του δράση κυμαίνονται μεταξύ μύθου και αλήθειας. Σύμφωνα με όλα αυτά αραξοβόλι του Μανέτα φαίνεται να ήταν οι Φούρνοι της Ικαρίας, όπου ακόμη και σήμερα μια παραλία ονομάζεται Μανέτα. Αν και πολλοί γράφουν, πως είχε δράση στη Μήλο, τα αρχεία της Μήλου δεν τον αναφέρουν εκτός και αν ήταν υπό τις διαταγές του Μοροζίνι. Λέγεται πως κάποια στιγμή παντρεύτηκε την Μαργκάνα από την Άνδρο, η οποία ήταν παντρεμένη με κάποιον έμπορο μεταξωτών. Με την Μοργκάνα απέκτησε τον γιο του Ζώρζη. Σύμφωνα με τις φήμες ένας καθολικός παππάς κατηγόρησε την Μοργκάνα στον Μανέτα, πως τον απατά και εκείνος έστειλε παλικάρια, την έφεραν από την Μήλο στους Φούρνους και την σκότωσε. Μετά από λίγα χρόνια παντρεύτηκε στην Τήνο την Ελένη Αλιμπράντη και απέκτησε άλλους δύο γιους, τον Φριδερίκο και τον Ανδρέα, οι οποίοι μαζί με τον πρωτότοκο τον Ζώρζη συνέχισαν την οικογενειακή πειρατική παράδοση.
Ο Μανέτας ζει σε μια εποχή όπου στην ανατολική Μεσόγειο κυριαρχεί η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Βενετία, η οποία κάθε τόσο έχει απώλειες εδαφών. Μεταξύ 1670 και 1684 πρέπει να είναι ο μοναδικός Έληνας πειρατής στο Αγαίο με δική του γαλεότα. Ο Μανέτας φαίνεται να ήταν Βενετος υπήκοος και ακολούθησε αρχικά με την γαλεότα του τον Μοροζίνι στην εκστρατεία του. Αναλαυτικά τα γράφει ο Στέφανος Δόνος στα στρατηγήματα: Το Μάιο του 1684 ο Gerolamo Corner τον προσεταιρίστηκε, εκ μέρους των Βενετών, και του χορήγησε άδεια ελεύθερης διακίνησης. Ο Μανέτας βοήθησε τους Βενετούς να συλλέξουν φόρους στο Αιγαίο και, στη συνέχεια, με την ηρωική συμμετοχή του στις καταλήψεις Λευκάδας και Πρέβεζας. Πήρε μέρος σε επιχειρήσεις στη Στερεά Ελλάδα, το 1688, και στη Χίο, το 1694. Για τις υπηρεσίες του έλαβε το βαθμό του συνταγματάρχη (Κολονέλος) του βενετικού στρατού, ενώ στο στόχαστρο του, ως κουρσάρου, έμπαιναν, κυρίως, τουρκικά πλοία.
Μετά την κατάληψη της Πρέβεζας ο Μανέτας και άλλοι έτρεχαν στον κάμπο να στρατολογήσου Έλληνες αλλά φαίνεται παράλληλα να έκαναν και λεία. Κείνο το Φθινόπωρο φαίνεται να είχε βρέξει πολύ και το τουρκικό ιππικό αντιμετώπιζε δυσκολίες να κινηθεί στον κάμπο. Την ίδια περίοδο φαίνεται να ο βοεβόδας της Άρτας Μεχμέτ Αγάς έλαβε διαταγή ή ήταν δική του απόφαση δεν είναι γνωστό να εκστρατεύσει στο Βάλτο και Ξηρόμερο να τιμωρήσει τους εκεί κατοίκους , οι οποίοι φαίνεται να είχαν συμμαχήσει με τους Βενετούς. Τις επιχειρήσεις των Βενετών τις ενίσχυσαν δια ξηράς οι αρματολοί του Κάρλελι ο Γιαννιώτης Αγγέλης Σουμίλας, ή Σουμιάς γνωστός και σαν Βλαχαγγέλης ο Μακεδόνας Πάνος Μεϊντάνης από την Κατούνα (πολλές φορές μπερδεύεται με τον Μεϊντάνη απο την Μακεδονία), ο αρματολός των αγράφων Χορμόπουλος γνωστός και σαν “Το μικρό Χορμόπουλο”, Ο Βαλαωρίτης και Ο Σπαθογιάννης. Αυτό έδωσε την αφορμή λοιπόν στον βοεβόδα να εκστρατεύσει εναντίον αυτών. Όντως ο Μεχμούτ πασάς κατέστρεψε την πρωτεύουσα του Βάλτου την Αμπρακιά (Θέση κοντά στην Αμφιλοχία) και άλλους οικισμούς αλλά τον πρόλαβαν οι Βενετοί και έπαθε και μεγάλες ζημιές.
Τόσο στο Μακρυνόρος όσο και στο Λουτράκι. Αφού λοιπόν είχαν κλείσει οι δρόμοι για την Άρτα και ο Μεχμέτ θα καθυστερούσε βαδίζοντας πιο εσωτερικά στον Βάλτο και ερχόμενος από Ραδοβίζι ο Μανέτας, ο Μεταξάς, ο Δελλαδέστιχας και άλλοι συνοδευόμενοι από ξηράς από τον Σουμίλα, τον Μεϊντάνη και τον Χορμόπουλο μπήκαν με πλοία στο Άραχθο και έφτασαν στην Άρτα. Πολιόρκισαν την Άρτα και την οποία κατελαβαν. Την Άρτα την κράτησαν για μια μέρα. Τι ακριβώς έγινε κείνες τις μέρες στην Άρτα δεν υπάρχουν στοιχεία. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι, πως πήραν σαν όμηρο τον κατή (ιεροδικαστή) της Άρτας , τον οποίο αντάλλαξαν αργότερα με λύτρα.
Εδώ σταματά και η δράση του Ευστάθιου Ρωμανού-Μανέτα στην περιοχή του αμβρακικού κόλπου. Ο Μανέτας θα συνεχίσει την πορεία του με τον Μοροζίνι και θα διακριθεί και σε άλλες μάχες όπου θα λάβει του βαθμό του κολονέλου (συνταγματάρχη). Θα συνεχίσει την δράση του σαν κουρσάρος ή πειρατής και μετά τον 6ο Βενετικό πόλεμο και το κύριο “εμπόρευμα” του θα είναι Τούρκοι αιχμάλωτοι που θα τους πουλά για σκλάβους.
Χρονολογία πότε απεβίωσε δεν έχουμε, πάντως την οικογενειακή παράδοση της Πειρατείας την συνέχισε ο μεγάλος γιος ο Ζώρζης, ο οποίος συγκρούστηκε κάποια στιγμή με την Γαληνοτάτη Δημοκρατία του Αγίου Μάρκου της Βενετίας, φυλακίστηκε και αφέθηκε ελεύθερος. Τελευταία πληροφορία γι αυτόν την έχουμε, πως βρίσκονταν με την φούστα του (τύπος πλοίου) στην Τεργέστη.
Πηγές κειμένου:
Στέφανος Δόνος: Στρατηγήματα, η κατάληψη της Πρεβεζας το 1684
Κωνσταντίνος Σάθας: Τουρκοκρατούμενη Ελλάς
Locatelli, Alessandro: Racconto Historico Della Veneta Guerra in Levante
Garzoni Pietro: Istoria della republica di Venezia in tempo della Sacra Lega contra Maometto IV,Parte Prima, Venezia 1720
Beregani Νιcola: Historia delle guerre d Europa dalla comparsa dell Armi Ottomane nell Hungheria l anno 1683,parte prima,Venetia 1698
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου