Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ 1857 – ΜΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΡΜANΟ ΜΑΡΤΙΝ ΣΟΥΛΤΣΕ

Άρτα 1854, Εβανς

Στα 1857 ο Γερμανός Μάρτιν Σούλτσε αποφάσισε να ταξιδέψει ως την Ήπειρο. Με πλοίο της Αυστριακής εταιρείας Λόϋντ έφτασε από την Τεργέστη μέσω Μπρίντιζι στην Κέρκυρα , όπου γνωρίστηκε με τον Λουϊτζι, έναν Ναπολιτάνο, που είχε κατάστημα με ψάθινα καπέλα αλλά έκανε και παζάρια με ρολόγια και χρυσό. Θα συνεχίσει το ταξίδι του με τον Λουίτζι , ο οποίος ταξίδευε για εμπορικούς λόγους ως τα Ιωάννινα. Μετά την Κέρκυρα συνέχισε την  διαδρομή του με ατμόπλοιο ως την Πρέβεζα και απο κει Σαλαώρα, Αρτα, Ξηροβούνι και Γιάννινα. Στην διαδρομή  τους συνόδευε ο Δερβεντζί Αγάς Μουχαμέντ, ο οποίος είχε αποστολή από τον διοικητή της Πρέβεζας να μεταβει με επιστολές στον εκει διοικητή και ένας ιερέας της Μητρόπολης, ο οποίος είχε μαζί του ένα πανέρι για τον Μητροπολίτης αλλά επειδή βιάζονταν να φτάσει στην Άρτα, παρακάλεσε τον Σούλτς να το μεταφέρει αυτός στην Άρτα, στην Μητρόπολη, μιας και ο Σούλτσε ειχε παραγγείλει άλογα για τις αποσκευές.

Αφού αποβιβάστηκαν στην Σαλαώρα, συνέχισαν το δρόμο και σταμάτησαν σε ένα χωριό, φτωχικό, όπως το περιγράφει, κοντά δυο ώρες από την Σαλαώρα. Εκει διανυκτέρευσαν και έφυγαν το πρωί.

''Το επόμενο πρωί, μετά από μια πορεία που δεν ξεπερνούσε τις τρεις ώρες, φτάσαμε σε κάποιο προάστιο πριν την Άρτα (πιθ. Κωστακιούς), το οποία βρίσκεται στη δεξιά όχθη του ποταμού, αφού ιππέυσαμε για περίπου μισή ώρα ανάμεσα σε κήπους και φυτείες με δένδρα.  Μια πέτρινη γέφυρα, που υψώνεται απότομα και αιωρείται σε μια ενιαία, τεράστια καμάρα πάνω από το ποτάμι, οδηγεί στην πόλη στην αριστερή όχθη. Αυτή η πόλη περιβάλλεται από ψηλά τείχη, τα οποία, ωστόσο, έχουν κενά εδώ κι εκεί, και πάνω από τα οποία υψώνονται γαλήνιοι φοίνικες και άλλα δέντρα. Οι δρόμοι είναι ως επί το πλείστον στενοί, με υπερυψωμένα μονοπάτια στρωμένα με ασβεστολιθικές πλάκες και στις δύο πλευρές.

Ανάμεσα σε αυτά τα μονοπάτια βρίσκεται ο χωμάτινος καρόδρομος για τα άλογα, αλλά είναι τόσο στενός που τα φορτωμένα άλογα μετά βίας μπορούν να αποφύγουν την σύγκροση. Το ότι βρισκόμασταν σε αρχαίο κλασικό έδαφος έγινε φανερό σε μια εκκλησία, όπου μπροστά στην πύλη  βρισκόταν μια μαρμάρινη πλάκα που χρησίμευε ως σκαλοπάτι, με μια μερικώς σβησμένη επιγραφή που έλεγε ότι το σημείο ήταν κάποτε ιερό για τον Απόλλωνα. Ο Λουίτζι πήγε να επισκεφτεί κάποιους φίους που θα τον φιλοξενούσαν και εγώ οδηγήθηκα στην κατοικία του επισκόπου.  Ο ίδιος έλειπε, αλλά με υποδέχτηκε με μεγάλη ευγένεια ο αρχιμανδρίτης και ένας άλλος κληρικός.

Μια μεγάλη ακρόαση έγινε τις πρωινές ώρες. Οι ευγενείς πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του Λουίτζι και του φίλου του, συγκεντρώθηκαν σε μια ευρύχωρη αίθουσα και κάθονταν, ως επί το πλείστον με σταυρωμένα πόδια, στούς φαρδιά, επενδυμένους με ύφασμα πάγκους και που εκτείνονταν κατά μήκος των τοίχων. Ο αρχιμανδρίτης καθόταν σε ένα τραπέζι στη μέση της αίθουσας, δεχόμενος παράπονα και μεσολαβώντας σε διαφορές.

Το απόγευμα, συνεχίσαμε το ταξίδι μας. Διασχίσαμε ξανά την ψηλή γέφυρα, η οποία με μεγάλη πιθανότατα δεν είναι ασφαλής για φορτωμένα άλογα, και στη συνέχεια ανεβήκαμε για μια μικρή απόσταση κατά μήκος του ποταμού Άρτα, μπαίνοντας τελικά στα βουνά".

Φωτογραφία του Μάρτιν Σούλτσε στα 1864

Το κείμενο είναι ανέκδοτο και η μετάφραση δική μου. Το κείμενο της Σαλαώρας δημοσιεύτηκε με την μελέτη μου "Σαλαώρα - Μικρή ιστορική αναφορά σε ένα ξεχασμένο λιμάνι στον Αμβρακικό κόλπο"