H προεπαναστατική Άρτα του Ιωσήφ Στεφανίνι

Εικόνα: Απομεινάρια της Κούλιας της Μητρόπολης-Φωτογραφία από το βιβλίο του Γιάννη Τσούτσινου 'Η μάχη της 'Αρτας", 1971

Ο Ιωσήφ Στεφανίνι γεννήθηκε στην Άρτα το 1803. Πότε όμως η οικογένεια του εγκατέλειψε την Άρτα και μετακόμισε στην Πάτρα μας είναι άγνωστο. Σίγουρα πριν την επανάσταση, μιας και αυτή τους βρίσκει στην Πάτρα και σίγουρα έφυγε σε μια ηλικία που γνώριζε καλά την Άρτα. Το βιβλίο του που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1829 δεν έχει καμία σχέση με την Άρτα του 1829 αλλά με την προεπαναστατική Άρτα.

Έτσι μας δίνει μια περιγραφή της Μητρόπολης.

“Ένα από τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα κτήρια της πόλης είναι το Παλάτι του Δεσπότη που αποτελείται απόπερισσότερα κτήρια. Σε αυτά τα κτήρια φανερώνεται η μαεστρία του αρχιτέκτονα. Απέναντι από το παλάτι του Δεσπότη είναι ο Μητροπολιτικός ναός. Όλα αυτά περιβάλλονται από τείχος ως τις όχθες του ποταμού. Από τους Πύργους η θέα είναι θαυμάσια”

Στην συνέχεια μας λέει πως άλλοσπουδαίο κτήριο της πόλης είναι το Οθωμανικό διοικητήριο όπως και το Σαράι. Εκεί κοντά υπάρχει ένας κυκλικός χώρος, όπου γίνεται το Μχούστ, μια φορά κάθε χρόνο τον μήνα Αύγουστο για δύο βδομάδες. Η διοίκηση της πόλης στήνει παράγκες, όπου οι έμποροι, είναι υποχρεωμένοι να εκθέτουν την πραμάτεια τους και πληρώνουν υψηλό νοίκι γι αυτές τις δύο βδομάδες. Δίπλα βρίσκεται και ο ναός της Παρηγορήτισσας που κανείς δεν ξέρει πότε χτίστηκε , φωτίζεται από 90 παράθυρα και στα κελιά ζουν μοναχές που ζουν από την ελεημοσύνη του κόσμου. Ο ναός περιβάλλεται από αρχαίο τείχος.

Μας μιλά, πως από το Μχούστ ως την γέφυρα είναι όλο κήποι, πανέμορφα λουλούδια και μπαξέδες και πολύ νόστιμα φρούτα. Για το γεφύρι τα συνηθισμένα που γράφουν όλοι. Για το κάστρο μας λέει πως οι Τούρκοι εκαναν προσθέσεις στο τείχος και πως προστατεύεται από 100 κανόνια.

Γεγονός είναι πως οι περισσότερες πληροφορίες αληθεύουν. Υπερβάλει λίγο με τα 100 κανόνια. Όλα τα τα υπόλοιπα επιβεβαιώνονται και από άλλους περιηγητές. Ο David Urquhart που επισκέπτεται την Άρτα το 1830 θα δώσει μια παρόμοια περιγραφή αν και βρίσκει την πόλη στα κακά της χάλια.

Πηγή κειμένου: The Personal Narrative of the Sufferings of J. Stephanini