Ο Γερμανός Μάρτιν Σούλτσε τον Ιούνιο του 1857 στο Ξηροβούνι (Χάνι Καρβασαρά και Πέντε Πηγάδια)

Κάπου στο Ξηροβούνι. Σκίτσο του Μάρτιν Σούλτσε που παροτσιάζει τον Δερβετζι Αγά Μουχαμέντ εφέντι, τον χριστιανό καβάσιλα (φρουρό), έναν χωροφύλακα και τους αγωγιάτες.

Στα 1857 ο Γερμανός Μάρτιν Σούλτσε αποφάσισε να ταξιδέψει ως την Ήπειρο. Με πλοίο της Αυστριακής εταιρείας Λόϋντ έφτασε από την Τεργέστη μέσω Μπρίντιζι στην Κέρκυρα , όπου γνωρίστηκε με τον Λουϊτζι, έναν Ναπολιτάνο, που είχε κατάστημα με ψάθινα καπέλα. Θα συνεχίσει το ταξίδι του με τον Λουίτζι , ο οποίος ταξίδευε για εμπορικούς λόγους ως τα Ιωάννινα. Μετά την Κέρκυρα συνέχισε την  διαδρομή του με ατμόπλοιο ως την Πρέβεζα και απο κει Σαλαώρα, Αρτα, Ξηροβούνι και Γιάννινα. Στην διαδρομή  τους συνόδευε ο Δερβεντζί Αγάς Μουχαμέντ  και ένας Χριστιανός Αλβανός με άγριο ύφος, σαν Καβάσιλας (φρουρός). 

Από το ταξίδι του παρουσιάζω ένα μέρος της διαδρομής του στο Ξηροβούνι ως το Χάνι του Καρβασαρά (Γοργομύλου) , και Πέντε Πηγάδια.

Διαδρομή

Το απόγευμα συνεχίσαμε το ταξίδι μας. Διασχίσαμε ξανά την ψηλή γέφυρα, η οποία πιθανότατα δεν ήταν ασφαλής για φορτωμένα άλογα, και στη συνέχεια ανεβήκαμε μια μεγάλη διαδρομή κατά μήκος του ποταμού Άρτα, μπαίνοντας τελικά στα βουνά. Σε λίγο χρονικό διάστημα προσκόλησαν στο καραβάνι μας δύο αγωγιάτες ερχόμενοι από την κοιλάδα του Λούρου, από την Πρέβεζα και οδηγούσαν ένα μπουλούκι από άλογα και γαϊδούρια φορτωμένα με κρασί και λικέρ τα οποία μετέφεραν στα Ιωάννινα. Έτσι διευρυμένο το καραβάνι ταξίδεψε για αρκετή ώρα μέσα από το ολοένα και πιο άγριο ορεινό έδαφος. Με μια ψιλή βροχή μας έπεσε η νύχτα. Δεν μπορούσαμε παρά να σκεφτούμε ιταλικές και ελληνικές ιστορίες ληστών που είχαμε διαβάσει. Κάπου στο μισοσκόταδο, εμφανίστηκε μια ύποπτη φιγούρα, που στεκόταν ακίνητη σε έναν λόφο, ακουμπισμένη σε ένα τουφέκι, με την κουκούλα της κάπας, από  τριχωτό μαλλί κατσίκας, τραβηγμένη πάνω από το κεφάλι του. Από τα γαβγίσματα των μεγάλων λυκόσκυλων σύντομα μας καταλάβαμε, ότι δεν επρόκειτο για ληστή, αλλά για έναν «ειρηνικό» βοσκό, αν και οπλισμένο μέχρι τα δόντια. Για να αυξήσουν περαιτέρω την τρομακτικότητα της κατάστασης, οι αγωγιάτες, ίσως για να δώσουν θάρρος, άρχισαν να τραγουδούν μέσα στη νύχτα με διαπεραστικές, υπερβολικά δυνατές φωνές κλέφτικα τραγούδια  , έτσι ώστε η ηχώ να αντηχεί από τα βουνά.

Ο Μάρτιν Σούλτς  με τίτλο Δόκτωρα στα 1864

Χάνι Καρβασαρά και Πέντε Πηγάδια

Τελικά, σταματήσαμε μπροστά σε μια σκοτεινή πύλη. Με το χτύπημα, άνοιξε και ένας μικρόσωμος, με καμπυλωτά πόδια και σταυρομάτικα άντρας εμφανίστηκε να φωτίζει το δρόμο μας με το φανάρι του. Βρισκόμασταν στο απομονωμένο χάνι (han) του Καρβασαρά (δηλαδή, καραβάν-σεράι). Αφού ο πανδοχέας μας έκρινε ως υπεράνω υποψίας, μας έδωσε την άδεια να μπούμε. Διάφορες ομάδες ανδρών, ντυμένων με αλβανική φορεσιά ,είχαν ήδη κατάλυμα στα κάτω δωμάτια.

Σε εμάς τους δύο "Φράγκους", μας δόθηκε ένα μικρό δωμάτιο στον επάνω ξύλινο όροφο με θέα στην αυλή, επιπλωμένο μόνο με μια ψάθα. Ενώ προσπαθούσαμε να στεγνώσουμε τα ρούχα μας δίπλα σε μια γρήγορα αναμμένη φωτιά, ο Λουίτζι έφερε όλα μας τα υπάρχοντα στον επάνω όροφο επειδή δεν εμπιστευόταν την παρέα εκεί κάτω. Ασφαλίσαμε την πόρτα όσο καλύτερα μπορούσαμε, σβήσαμε το πήλινο λυχνάρι και ξαπλώσαμε ο ένας δίπλα στον άλλον στο χαλάκι. Η πρόθεσή μας να κάνουμε βάρδιες με τη σειρά μας ματαιώθηκε σύντομα από την κούρασή μας.

Την επόμενη μέρα το πρωί αφού πληρώσαμε ένα υπερβολικό μεγαάλο ποσό για την διανυκτέρευση και τις υπηρησίες που δεν είχαμε συνεχίσαμε το δρόμο μας μέσα σε δυνατή βροχή ως το φρούριο στα Πέντε Πηγάδια. Το φρούριο ήταν σε κακή κατάσταση. Εδώ κάναμε ΄μια παύση και αφού σταμάτησε η βροχή και βγήκε ο συνεχίσαμε το δρόμο μας για τα Γιάννινα.