O Xαρτογράφος και Μηχανικός αξιωματικός του Όθωνα Ferdinand Aldenhoven

Ferdinand Aldenhoven

o πρώτος χάρτης του Βασιλείου της Ελλάδας , η χαρτογράφηση της Ηπείρου και η οριοθετική γραμμή  Αμβρακικού - Παγασητικού

Πολλά δεν μας είναι γνωστά για τον Ferdinand Aldenhoven (Φερδινάνδος Άλντενχόβεν). Γνωρίζουμε όμως πως ήταν Γερμανός αξιωματικός του στρατού, τοπογράφος και μηχανικός, γεννημένος στην Κολωνία στις αρχές του 19ου αιώνα. Ο Άλντενχόβεν πιθανότατα να συνόδευσε τον βασιλιά Όθωνα της Βαυαρίας στην Ελλάδα το 1833, όταν ο Όθωνας ανέβηκε στο θρόνο του νεοσύστατου βασιλείου της Ελλάδας. Η δεκάχρονη παραμονή του στην Ελλάδα σημαδεύτηκε από τη σημαντική συμβολή του στη χαρτογραφία, την τοπογραφία και τη μηχανική κατά τα χρόνια διαμόρφωσης του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Η άφιξη του Άλντενχόβεν στην Ελλάδα συνέπεσε με μια περίοδο έντονης ανάπτυξης υποδομών και διοικητικής ανάπτυξης, καθώς ο βασιλιάς Όθωνας επιδίωκε να εκσυγχρονίσει το νεοσύστατο βασίλειο. Βασιζόμενος στο στρατιωτικό και μηχανικό του υπόβαθρο, ο Άλντενχόβεν ανέλαβε διάφορα έργα που στόχευαν στη βελτίωση των γεωγραφικών γνώσεων και των οδικών υποδομών. Μεταξύ των πρώτων επιτευγμάτων του ήταν η δημιουργία ενός Τοπογραφικού Σχεδίου της Αθήνας, χαραγμένου από τον A. Forster και δημοσιευμένο στο Μόναχο το 1837. Αυτός ο λεπτομερής χάρτης ήταν από τις πρώτες επιστημονικές αναπαραστάσεις της ταχέως αναπτυσσόμενης πρωτεύουσας και χρησίμευσε ως απαραίτητος πόρος για τους πολεοδόμους , τους κρατικούς διαχειριστές, τους αρχιτέκτονες και μηχανικούς.

Το 1838, ο Αλντενχόβεν ολοκλήρωσε το magnum opus του, έναν δίγλωσσο χάρτη της Ελλάδας στα γαλλικά και τα ελληνικά τον οποίο είχε ξεκινήσει στα 1834 κατόπιν αναθέσεως από τον βασιλιά Όθωνα και δημοσιεύτηκε στην Αθήνα με τίτλό “Χάρτης του Βασιλείου της Ελλάδας”.  Στον χάρτη αυτό συμπεριλαμβάνονταν μέρος της Ηπείρου και Θεσσαλίας, τα Επτάνησα, η Κρήτη και η οριοθετική γραμμή Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον Αμβρακικό ως τον Παγασητικό κόλπο  με όλα τα φυλάκια. Αυτός ο χάρτης δεν ήταν απλώς ένα τεχνικό επίτευγμα, αλλά μια συμβολική χειρονομία των προσπαθειών εκσυγχρονισμού που βρίσκονταν σε εξέλιξη στην Ελλάδα. Βασίστηκε πολύ σε πληροφορίες από τους χάρτες του Pierre M. Lapie, William Martin Leak & στις χαρτογραφικές προσπάθειες του Γαλλικού Στρατού υπό τον Peytier.

O πρώτος χάρτης του Βασιλείου της Ελλάδας

Αφιερωμένος ο χάρτης είναι στον Βασιλιά  Όθωνα

H Ηπειρος

Στον συγκεκριμένο χάρτη βλέπουμε μεγάλο μέρος της Ηπείρου με αρκετά τοπωνύμια, πολλές φορές λάθος γραμμένα και σε λάθος θέσεις αλλά αρκετά ενδιαφέρον.

Μέρος της Ηπείρου από τον Χάρτη

Περιοχή Άρτας

Στην περιοχή του τότε Οθωμανικού νομού Άρτας (καζά Νάρντα) στον κάμπο βλέπουμε μόνο κάποια κεφαλοχώρια όπως τους Κωστακιούς, Χαλκιάδες, Ιμάμ Τσαούς (Μεματιανή), το Νεοχώρι κτλ ενώ πιο πλούσιος γίνεται στον ορεινό όγκο

Μέρος από τον χάρτη με την περιοχή της Άρτας

Οριοθετική Γραμμή Αμβρακικού – Παγασητικού

Εδώ βλέπουμε όλα τα φυλάκια που ήταν κατά μήκος αυτής της γραμμής

Από το υπόμνημα του χάρτη με τα φυλάκια της γραμμής Αμβρακικού - Παγασητικού

Ενδιαφέρον παρουσιάζει στα φυλάκια Ηπείρου, πως από το Μενίδι ως το Κομπότι υπήρχαν το σύνολο 8 φυλάκια σε μικρή απόσταση. 4 Μάλλον ειναι στο Ελληνικό έδαφος και 4 στην Οθωμανική επικράτεια.

Τα φυλάκια στην οριοθετική γραμμή Ηπείρου

Ένα απο τα φυλάκια, αν δεν είναι το Παλιόκαστρο ή Παλιοκούλια του Ντ΄Ανβίλ, το οποίο μπορει να χρησιμοποιήθηκε και πάλι από τους Οθωμανούς,  κοντά στο Κομπότι,  όπως το φωτογράφησε ο Άρης Βάσσιος, τον οποίο ευχαριστώ.