Γέφυρα Χαμιτιέ ή Χαμιδιέ (Hamidiye) – Mια σχεδόν άγνωστη γέφυρα  στην Φιλιππιάδα

Η σιδερένια γέφυρα Χαμιτιέ. Αρχείο Boot, Actia Nicopolis

Η γέφυρα Καλογήρου είναι σχεδόν γνωστή σε όλους τους Ηπειρώτες μαις και ακόμη και σήμερα συνεχίζει, για όσους ταξιδεύουν από τον παλιό δρόμο, να είναι ο κόμβος για Αρτα, Φιλιππιαδα, Ιωάννια, Πρέβεζα, Πάργα, Ηγουμενίτσα. Η γέφυρα Καλογήρου είχε κατασκευαστεί το 1853 από τον Ηγούμενο της Μονής Προφήτου Ηλία πατέρα Διονύσιο και κατόπιν από τον Ιερόθεο. Ήταν ένα πέτρινο γεφύρι με καμάρες και το οποίο ανατινάχτηκε σε επιχείρηση Σαμποτάζ από τον ΕΔΕΣ.

Το πέτρινο γεφύρι , γνωστό σαν Γέφυρα Καλογήρου. Αρχείο Boot, Actia Nicopolis

Αυτό που δεν γνωρίζουμε πολλοί ή έχει περάσει στη λησμονιά είναι, πως δίπλα στο γεφύρι του Καλόγερου υπήρχε και δεύτερη γέφυρα, που κατασκεύασαν οι Οθωμανοί στα πλάισια του νέου καζά (νομού) Λούρου (Φιλιππιάδας) όταν κατασκεύαζαν το δικό δίκτυο μέσω κοιλάδας Λούρου.

Πότε κατασκευάστηκε η γέφυρα; Σύμφωνα με την εφημερίδα  «Φωνή της Ηπείρου»  από την οποία παρουσιάζω άρθρο εδώ στις 06.01.1894 την ίδια χρονιά  κατασκευάστηκε και η γέφυρα ταυτόχρονα με την γέφυρα Μπαλντούμας στην Πίνδο.

Σκοπός της Οθωμανικής Κυβέρνησης του Βιλαετίου ήταν να φτάνουν τα προϊόντα από την Σαλαώρα στην Φιλιππιάδα και Ιωάννινα γρήγορα.

Το μεταλλικό υλικό το κατασεύασε μια εταιρεία στο Παρίσι, είχε κόστος 228,489 γρόσια και του υλικό έφτασε με πλοίο στη Σαλαώρα. Το δε εργοστάσιο ανέλαβε και να στήσει την γέφυρα. Απο κει με εργάτε αλλά και με την λεγόμενη αγγαρεία, που επιβάλλονταν στους χριστιανούς μεταφέρθηκαν μέσω του δρόμου Πασά (Σαλαώρα, Ράχη, Μαμτσαούσι) στη Θέση Βλάχα (Τσακίστρα).

Τα δυο γεφύρια , όπως απεικονίζονται στον χάρτη του Οθωμανού Αντισυνταγματάρψη Halil Ibrahim, 1896, Αρχείο Actia Nicopolis

Εδώ το άρθρο αναλυτικά

Ἐξετέθη ὑπό τῆς Γ. Διοικ. Ἰωαννίνων εἰς μειοδοσίαν ἡ κατασκευή δύο μεγάλων γεφυρῶν, τῆς μιᾶς ἐχούσης ἄνοιγμα 25 μέτρων ἐπί τῆς συνδεούσης τὸν Λοῦρον μετά τοῦ λιμένος Σαλαώρας ὁδοῦ, τῆς δὲ, ἐχούσης ἄνοιγμα 45 μέτρων καὶ 20 ἑκατοστῶν, ἐπί τῆς τοσοῦτον διά τὰς στρατιωτικάς προμηθείας καὶ λοιπήν ἐν γένει συγκοινωνίαν ὁδοῦ Μετσόβου εἰς θέσιν Βαλτούμα. Τὴν κατασκευήν τῶν δύο τούτων σιδηρῶν γεφυρῶν ἀνεδέχθη μέγα ἐργοστάσιον ἐν Παρισίοις διά διακοσίας εἴκοσι ὀκτώ χιλιάδας καὶ τετρακοσίων ὀγδοήκοντα ἐννέα γρ. συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς τῶν σιδηρῶν ἐλασμάτων εἰς Σαλαώραν, τῶν ὀδοιπορικῶν καὶ λοιπῶν τῶν παρά τοῦ ἐργοστασίου σταλησομένων εἰδημόνων πρὸς στῆσιν τῶν γεφυρῶν εἰς τὰ οἰκεῖα μέρη, τῶν λοιπῶν διά τὴν στῆσιν καὶ συμπλήρωσιν αὐτῶν ἐξόδων ἅτινα ἔσονται εἰς βάρος τοῦ ἐργοστασίου. Ἡ ἐπί τῶν δημοσίων ἔργων ἐπιτροπή παρεδέξατο τὴν συμφωνίαν καὶ ἐγένετο ἤδη ἡ παραγγελία, ἀποσταλέντος καὶ τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀνωτέρω  ποσοῦ εἰς τὸ ἐργοστάσιον ὥστε προσεχῶς ἄρχεται ἡ ἀνέγερσις αὐτῶν.

(απόδοση του άρθρου από την εφημερίδα: Χρ. Κωστούλας, 2019)

To άρθρο στην εφημερίδα "Φωνή της Ηπείρου" , 06.01.1894, αρ. φ. 69

Τι απέγινε η γέφυρα:

Διαβάζοντας τα ραπόρτα του Ελληνικού στρατού στον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο, όλοι γράφουν πως η γέφυρα τίνει οπωσδήποτε επισκευής. Αυτό σημαίνει, πως είδη μερικά χρόνια μετά την κατασκευή της είχε προβλήματα. Η γέφυρα υπήρχε ως και την περίοδο του μεσοπολέμου. Τότε φωτογραφήθηκε και από την Εταιρεία Henry Boot που επιμελούνταν την αποξήρανση του Έλους Φιλιππιάδας-Χανοπούλου. Ακριβώς ημερομηνία δεν υπάρχει πότε γκρεμίστηκε ή τουλάχιστον δεν μας είναι γνωστή. Ο αγαπητός φίλος  και γεφυρολόγος Σπύρος Μαντάς ανακάλυψε μια πλάκα που ανφέρεται μόνο στο γεφύρι του Καλόγηρου. Η Χαμιδιέ έχει περάσει στη λήθη. 

ΥΓ: Να πω, πως για την ανατίναξη της Γέφυρας Καλογήρου οι Ιταλοί στην περιοχή έκαναν συλλήψεις και εκτέλεσαν πολίτες. Μεταξύ αυτών και ένας συγγενείς του παππού μου ο Σπύρος Βράκας. Αυτοί που την πλήρωσαν ακριβά ήταν οι κάτοικοι του Νικολιτσίου, γιατί κάποιος πληροφόρησε τους Ιταλούς, πως ήταν αντάρτες από το Νικολίτσι.