Η ΑΡΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΤΟΥ ΠΟΥΚΕΒΙΛ

Η εκκλησία της Παρηγορήτισσας στο βιβλίο του Τόμας Σμάρτ Χιούζ σε σχέδιο του Τσαρλς Ρόμπερτ Κόκρελ

Αν και ο Πουκεβίλ δεν είναι ο έγκυρος , όμως τον διάβασαν πολλοί και πολλοί ακολούθησαν τις ρουτες που περιέγραφε. Για την Αρτα τα ειχε μπερδέψει λίγο αλλά η περιγραφή του έχει κάποιο ενδιαφέρον:

"Ή οθωμανική Πύλη καταλαμβάνοντας τήν περιοχή τής Ά ρτας, δημιούργησε ενα πριγκηπατο ή βοεβοδαλίκι, πού τό μοίρασε σέ τέσσερα καντόνια (Άθαμανίας, πού περιλάμβανε τά Τζουμέρκα μέ 35 χωριά καί τό Ραντοβίτσι ή Θεοδωρία μέ 65 χωριά, Αμφιλοχίας πού περιλάμβανε τό Χάζι ή Κάμπο μέ 35 χωριά, Κασσιόπης, πού περιλάμβανε τούς Ρωγούς μέ 25 χωριά), υπό τήν έξουσία ένός Κυβερνήτη κ ι’ ένός κατή, ό πρώτος ήταν ό διοικητής κι’ ό δεύτερος πολιτικός καί σωφρονιστικός (έκτός τής περιπτώσεως βλασφημίας πού μπορει νά έπισύρει θανατική ποινή). 'Η όλη αύτή περιοχή (δηλ. τής Άρτας) συνορεύει μέ τις έπαρχίας Ίωαννίνων, Άσπροποτάμου, Παραμυθίας, Πρέβεζας, Άμβρακικό κόλπο καί Ίόνιο πέλαγος. Ή Άρτα διαθέτει ένα παλάτι γιά τόν βεζύρη, ένα προξενείο χτισμένο μέ χρήματα τής Γαλλίας, στήν όποία άμφισβητοϋν τήν κυριότητα άπό τότε πού γιά νά τή διεκδικήσει δέν έχει παρά τή δικαιοσύνη καί τά δικαιώματά της. Έκτός άπ’ αυτά τά οικοδομήματα, πού μέσα στην πόλη έχουν τήν πρώτη σειρά, ξεχωρίζουμε τήν άρχιεπισκοπή, είκοσι εξ έλληνικές έκκλησίες, έπτά συναγωγές καί πέντε τζαμιά. Σ’ αύτή τή σύντομη έκθεση, νομίζομε ότι βλέπουμετά όρια μιας μεγάλης πόλης. Παρ’ όλα αύτά, μετρήσαμε μόνο έπτά χιλιάδες έλληνες, οκτακόσιους μωαμεθανούς καί περίπου χίλιους έβραίους, πού κατάγονται άπ’ τήν Άπουλία καί Καλαβρία, όταν ξέσπασε ή πανώλη τοϋ Μαΐου τοϋ 1816".

Μετάφραση της Όλγας Καρώνη, 1979