17ος Αιώνας - O Mεντρεσές της Άρτας – Ιεροδικαστές (καδήδες/κατήδες) - Ιεροδιδάσκαλοι

Για τον Μεντρεσέ/ιεροδιδασκαλείο της Άρτας, στο Κουλιγιέ του Φαΐκ πασά μας είναι λίγα γνωστά. Φαίνεται όμως πως στον 17ο αιώνα να ήταν καλά στελεχωμένος, που δάσκαλοι του χρησιμοποιήθηkανσαν κατήδες/ιεροδιακστές. ¨ετσι απο αρχεία σχετικά με τα καδιλίκια της Ρούμελης Πάιρνουμε τις παρακάτω πληροφορίες:

Ίσως ένα από τα σημαντικότερα καθήκοντα του κατή/καδή στο πλαίσιο της διαδικασίας iltizam ήταν αυτό του επιθεωρητή και του υπουργού. Για παράδειγμα, ο καδής των Ιωαννίνων, είχε καθήκοντα επιθεωρητή των μουκατάαδων. Έτσι ήταν υπεύθυνος για τους μουκατάδες στο Καρλίλι, την Άρτα και το Ινεμπάχτι (Ναύπακτο) Στα αρχεία του 1655 βρίσκουμε πως ένας κατής της Άρτας ονόματι Abdullah απολύθηκε από τη θέση του λόγω παραπόνων/διαφθοράς. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο Halıcı-zade Mehmed, ένας ιεροδιδάσκαλος από τον καζά της Άρτας με 300 άσπρα (ακτσέδες). Διορίστηκε με το ίδιο ποσό του προκάτοχου του. Στο αρχείο Balyabadra με ημερομηνία έτους 1656 φαίνεται να έχει λήξη η θητείακάποιου καδή Νuh (δεν αναφέρει που) και αντικαταστάθηκε από τον Emrullah, ο οποίος ήταν ιεροδιδάσκαλος στην Άρτα και Κόρινθο και έλαβε μισθό 300 άσπρα (ακτσέδες) .Επίσης στα 1656 κάποιος ιεριδιδάσκαλος Ιμπραήμ στον Μεντρεσέ του Φαήκ πασά, ο οποίος είχε μισθό 50 άσπρα (ακτσέδες) του ανατέθηκε να αντικαταστήσει κάποιον κατή με 80 άσπρα μισθό. Σύντομα όμως τον αντικατέστησε κάποιος άλλος Οθωμανός από την Άρτας ονόματι Mawlana Emrullah.

Στο συγκεκριμένο αρχείο θα βρούμε και ανθρώπους με τίτλο καδή, που φέρουν ελληνικά επωνυμα. Όπως Κοτσοπόδης, Βρανάς, Μεχμέτ Μιχάλης κτλ., που σημαίνει σαν εξισλαμισμένος και μορφωμένος ανέβαινες εύκολα την ιεραρχεία. Παραπέρα δε βλέπουμε πως ο μισθός του ιεροδιδάσκαλου σε σύγκριση με αυτόν του καδή είχε τεράστια διαφορά.

Εικόνες:

1. Οθωμανός νομικός/ιεροδικαστής. Χαλκογραφία του Γερμανού Chr. Weigel, Νυρεμβέργη 1723, εκδοτικός οίκος Christoph Weigel, εκτυπώθηκε από τον Adam Jonathan Felßecker

2. Φανταστική απεικόνιση του Μεντρεσέ της Άρτας σε σχέδιο του Γερμανούς Gerd schneider