Παναγία Ροδιάς - Ροδον το Αμάραντον

Τα χωριά του αρτινού  Κάμπου σήμερα γιορτάζουν την εκκλησία τους στην Πλαγιά του Μαυροβουνίου. Την Παναγία Ροδιάς ή Ρόδον το Αμάραντον

Η Μονή Ροδιάς ή Ροϊδιάς ή Ρόδο το Αμάραντο, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, βρίσκεται στους πρόποδες της ΝΔ πλαγιάς του Μαυροβουνίου (υψ.329μ.), πάνω από τη ΒΑ όχθη της λιμνοθάλασσας της Ροδιάς, δυτικά της Άρτας και ανάμεσα στα χωριά Βίγλα – Στρογγυλή. 

Ανεγέρθηκε το 1860 στη θέση παλιότερου βυζαντινού καθολικού, γνωστό στις γραπτές πηγές με την προσωνυμία “Ρόδον το Αμάραντον” λόγω κάποια εικόνας. Ο Βυζαντινός ναός σύμφωνα με τον Σεραφείμ Ξενόπουλο είχε αναγερθεί επι Αυτοκράτωρος Ιωάννη Τσιμισκή και Πατριάρχου Βασιλείου Α΄ στα 970 και μετά.  Σύμφωνα με τις πηγές η αρχική μονή είχε αρκετά μεγάλη περιουσία και μετόχια στην Ράχη και στις Κιρκιζάτες, ‘οπως και όλο τον βιγλιώτικο κάμπο προς Αγιο Σπυρίδωνα. Στα κτήματα αυτά πρέπει να συμπληρώθεί και η Ζαβάκα (Πολύδροσο) όπως και το Παλιοχώρι που δεν υπάρχει πλέον. Πότε ακριβώς  διαλύθηκε η μονή ή ξέπεσε ,να το πω έτσι ,δεν μας είναι γνωστό. Ο πλούτος που είχε απο τα ιχυθοτροφεία του Τσουκαλιού και προφανώς εκτροφή βοειδών εκανε την μονή και στόχο της πειρατείας.  Φυσικά η μονή θα πρέπει  vα έζησε όλο το μπάχαλο με Αλβανούς, Σερβους και τους Τόκκους, που όποιος προλαβαινε άρπαζε αλλά στο τέλος η πειρατεία πρέπει να ήταν αυτή που έδωσε και το οριστικό τέλος. Όταν έφτασε ο Φαΐκ πασάς ενδέχεται η μονή να υπολειτουργούσε ή και να μην λειτουργούσε πλέον. Γεγονός είναι πως η περιουσία της μονής πέρασε ένα μέρος στο Ιμαρέτ και ένα μέρος στο Μεχμέτ-Σουλεϊμάν Τζαμί του κάστρου της Άρτας.  Αργότερα με τα σύνορα του 1881 ενα μέρος δόθηκε στο μουσουλμανικό Τέμενος Σουλεϊμάν Τζαμί Φιλιππιάδας.  Οπως έγραψα η μονή μάλλον υπολειτουργούσε διαφορετικά δεν θα την κατέγραφε στον χάρτη του Αμβρακικού ο Κορονέλι τον 17ο αιώνα. Ο Δημοσθένης ο Δόνος είχε γράψει για την κατάκτηση της Πρέβεζας, πως οι Βενετικοί έκαναν δώρα κάποια λάφυρα στην Παναγία στον Αμβρακικό. Υποθέτει ο Δόνος πως ήταν η Παναγία Καρακονσιάς αλλά δεδομένου, όπως ανάφερα, ο Κορονέλι την χαρτογραφεί, ενδέχεται να ήταν κα η μονή εδώ. Λέγεται πως γκρεμίστηκε εντελώς τον 19ο αιώνα. Πάντως στην Αληπασαλίτικη περίοδο δεν φαίνεται πουθενά. 

Αυτά που γραφουν μερικοί, πως η μονή καταστραφηκε γιατι έλαβε μέρος στην επανάσταση του 21 και σε άλλες επαναστάσεις... εντάξει, καλό θα ήταν καλό να μας πουν για ποιες επαναστάσεις μιλάνε στον κάμπο και πότε και πως πρωτοστάτησε η μονή να τις μάθουμε και μεις. Πέρα απο την παραποίηση είναι και προσβολή. Φαίνεται όμως πουλάει,  Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα η μονή ανεγέρθηκε εκ νέου. Σαμαρινιώτες ζωγράφοι δημιούργησαν ένα κόσμημα στον εσωτερικό χώρο.  Οι παλιοί διηγούνταν στα χωριά, πως γύρναγαν ζωγράφοι και καλόγεροι τα καμποχώρια για αυγά, για τις αγιογραφίες.  Η διανυκτεύρευση παλιότερα των όμορων χωριών  κάθε 14η Αυγούστου ήταν δεδομένη. Ενας χαμός γίνονταν απ ότι έχω ακουστά.