Μητροπολίτης Πορφύριος ο Βιθυνεύς

Ο Πορφύριος είναι αναμφισβήτητα μια από τις σπουδαίες μορφές του κλήρου της Επανάστασης. Γνωρίζουμε, πως η καταγωγή του ήταν από την Βιθυνία της Μικράς Ασίας. Επί Πατριάρχου Καλλινίκου Δ΄ χρίστηκε Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Ἄρτης το 1806 και παρέμεινε στη θέση αυτή ως το 1808. Στα 1809 ως τα 1813 η Μητρόπολη Άρτα ενώθηκε από τον Αλή πασά με αυτή των Ιωαννίνων και ο ίδιος ο Πορφύριος θα φύγει στην Ελασώνα. Το 1813 όταν η Μητρόπολη Άρτας επανήλθε στην αρχική της μορφή Άρτας και Ναυπάκτου επανήλθε στη θέση αυτή και θα παραμείνει ως το 1820. Την περίοδο αυτή θα μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία και με την σειρά του θα μυήσει και άλλους. Φαίνεται να είχε τις κόντρες του με τον Αλή. Λίγο πριν την επανάσταση, όταν χρειάστηκε χρήματα τα δανείστηκε από Εβραίους δανειστές, οι οποίοι κράτησαν ως ενέχυρο τα άμφια του, τα οποία αργότερα θα εξαγοράσει στα 1830 ο Μητροπολίτης Άρτας Νεόφυτος Ε΄ Σκρίφας. Όταν στα 1820 ο Αλή πασάς Τεπελενλής θα αποκηρυχτεί από την Πύλη, ο Πορφύριος θα ακολουθήσει το κάλεσμα του Αλή στα Γιάννινα όπου όπως γράφει ο Αμβρόσιος Φραντζής «...Ἐπιστρέψας δέ ο Αλής εἰς Ἰωάννινα ἔκραξε πολλούς προεστούς καί τόν Ἄρτης Πορφύριον, τόν Σαλαντίου καί ἄλλους καί ἀφοῦ τούς ἐφανέρωσεν ὅτι γνωρίζει τήν Ἑταιρείαν, τούς ἐζήτησε νά τόν κηρύξουν βασιλέα των καί νά ἑνωθοῦν μετ’ αὐτοῦ, διά νά πολεμήσουν τόν κοινόν ἐχθρόν· ἐκεῖνοι δέ δέν ἔστερξαν, προφασιζόμενοι ὅτι δέν ἐλπίζουν νά τόν ἐβγάλουν εἰς τό κεφάλι μέ ἕνα βασίλειον, ἐπειδή δέν εἶναι προετοιμασμένοι. Σοῦτα ἐσυνέβαιναν εἰς τά τέλη Μαΐου καί ἀρχάς Ἰουνίου 1820, ὅτε ἄρχισε νά ὑποπτεύεται τά κινήματα τοῦ Σουλεϊμάν πασά εἰς τήν Θεσσαλίαν». Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Αλή απο τον Ισμαήλ Πλιάσα η Άρτα γέμισε σουλτανικά στρατεύματα. Όταν δε επιχείρησε ο Αλής να τα βρει με τους Σουλιώτες, ο Ισμαήλ πασάς Πλιάσα έστειλε τον Πορφύριο στα Σουλιοτοχώρια να προτρέψει τους κατοίκους να μην βοηθήσουν τους Σουλιώτες. Μαθαίνοντας αυτά οι Σουλιώτες βάλθηκαν εναντίον του και ήθελαν να τον βγάλουν απο τη μέση. Μαθαίνοντας αυτά ο Πορφύριος κατέφυγε στα Ιωάννινα στον Αλή. Επ αυτού ο Περραιβός γράφει: «Ο Ισμαήλ πασάς εμεταχειρίσθη και το ιερατείον προς καταδρομήν των Σουλιωτών, πέμψας με ικανήν χρημάτων ποσότητα τον μητροπολίτην της Άρτης κύριον Πορφύριον διά να νουθετήση, καί δωροδοκήση τους κατοίκους των πέριξ του Σουλίου χωρίων, ώστε να μην δίδωσιν την παραμικράν ακρόασιν εις τους λόγους των Σουλιωτών, όντων υπό οργήν βασιλικήν, καθώς και ο Αλή πασάς, και να προσέξωσι να μη πέσουν εις την εκείνων κατηγορίαν. Έδραμον οι Σουλιώται να συλλάβωσι τον Πορφύριον· ειδοποιηθείς όμως ούτος κρυφίως έφυγε διά νυκτός έντρομος εις Ιωάννινα...». Πηγαίνοντας στα Ιωάννινα κατηγορήθηκε από τον Ισμαήλ πασά σαν προδότης και ο Ισμαήλ έγραψε στο Δοβλέτι. Το Δοβλέτι αποφάνθηκε στον Πατριάρχη, o οποίος τον εξόρισε στο Άγιο Όρος και αντικαταστήθηκε από τον Άνθιμο. Εδώ τελειώνει θα έλεγε κανείς η θητεία του στην Άρτα και Ήπειρο. Με την έναρξη της επανάστασης ο Πορφύριος έφυγε από το Άγιο Όρος και βρέθηκε στην επαναστατημένη Ρούμελη. Έλαβε μέρος στις πολιορκίες του Μεσολογγίου και επέζησε. Το 1828 διορίστηκε Μητροπολίτης Δυτικής Ελλάδας από τον Μαυροκορδάτο αλλά ο ίδιος διατηρούσε τον τίτλο Ναυπάκτου και Άρτας. Είναι ο πρώτος Μητροπολίτης Ακαρνανίας μετά την απελευθέρωση.