Μια εικόνα της Άρτας μεταξύ 1882 και 1884

Μετά την απελευθέρωση το 1881 η Άρτα δεχόνταν μια σειρά από επισκέπτες προκειμένου κάποιοι να γνωρίσουν τα νέα εδάφη του Ελληνικού κράτους. Μεταξύ αυτών ο Δάσκαλος Μιχαήλ Γρηγοτόπουλος , που ταξίδεψε στο Ελληνικό κράτος και άφησε τα γραφομένα του στο βιβλίο του “ Περιήγησις εν Ελλάδι : ήτοι περιγραφή των επισημοτέρων πόλεων του Ελληνικού Βασιλείου….” και κάποιος άλλος άγνωστος συντάκτης, μας άφησαν μια εικόνα από την Άρτα μεταξύ 1882 και 1884.

Σύμφωνα με τα γραφόμενα αυτών η Άρτα , λόγω της μακραίωνης παραμονής της στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, έχει λάβει την εικόνα μια τουρκικής πόλης. Κάπου 1200 σπίτια αριθμούσε η πόλη. Πολλά από αυτά ήταν παλιά και χαμηλά. Τα περισσότερα λιθόκτιστα και με ξύλινους τοίχους που αποκαλούσαν τσατμάδες. Με τον κάμπο που συνδέεται η Άρτα με μια παλιά Τουρκορωμέϊκη γέφυρα εκεί έχουν οι αρτινοί τα κτήματα τους. Λεμονιές και πορτοκαλιές αρίστης ποιότητας. Στο κάστρο μέσα υπάρχουν 40 ετοιμόρροπες οικίες όπου κατοικούσαν Τούρκοι. Στην πόλη υπάρχουν εκκλησίες (Ο Γρηγορόπουλος αναφέρει μόνο 5 ενω ο άλλος συντάκτης όλες), 5 Οθωμανικά τεμένη και μια συναγωγή. Το παλιό τουρκικό διοικητήριο στην πόλη είναι τώρα το Στρατιωτικό Νοσοκομείο. 18 χάνια χωρητικότητας 1200 αλόγων εξυπηρετούν τους επισκέπτες. Με 70 πηγάδια η πόλη έχει άφθονο νερό. Υπάρχουν δυο δημοτικά σχολεία αρρένων και θηλέων, ελληνικό σχολεία και γυμνάσιο καθώς και παρθεναγωγείο. Η Άρτα επικοινωνεί με το λιμάνι της την Κόπραινα δια αμαξωτής οδού. Στο λιμάνι αυτό υπάρχει τελωνείο και χώρος για τα εμπορεύματα. Τα κυριότερα προϊόντα που εξάγονται είναι: Αυγοτάραχοα, παστά ψάρια, αλάτι, λάδι και καπνός. Απο το παλιό της λιμάνι που παρέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, την Σαλα(χ)ώρα απέχει 4 ώρες.

Εικόνα: Επιχρωματισμένη λιθογραφία του Evans