Το Αποκριάτικο έθιμο του Πανάρατου στην Άρτα

Ένα από τα παλιά αποκριάτικα έθιμα της Άρτας ήταν ο Πανάρατος. Τι ήταν όμως ο Πανάρατος; Κρήτες ήταν αυτοί, που έφεραν την ιστορία του Πανάρατου στην Άρτα τον 17ο αιώνα και στην πάροδο του χρόνου εξαπλώθηκε και στις όμορες περιοχές. Ο Πανάρατος είναι μια Λαίκή διασκευή ή παρωδία να πω της Ερωφίλης του Χορτάτζη.

Το έθιμο του Πανάρατου Μιλά για ένα παλικάρι που αγαπά μια βασιλοπούλα, αρραβωνιάζονται κρυφά, μα ο πατέρας της άλλα σχεδιάζει γι’ αυτήν, άλλον της προξενεύει και της στέλνει τα μαντάτα με αγγελιοφόρο το αγαπημένο της. Οι δυο νέοι ψάχνουν να βρουν λύση απεγνωσμένα για το πρόβλημά τους, αγκαλιάζονται και έτσι αγκαλιασμένους τους βλέπει μάτι κακό, ο σύμβουλος του βασιλιά, που του μεταφέρει τα μαντάτα. Εξοργισμένος εκείνος διατάζει τον αποκεφαλισμό του Πανάρετου προκαλώντας όμως έτσι και την αυτοκτονία της θυγατέρας του αλλά και τον δικό του θάνατο καθώς τον σκοτώνει ο χορός των γυναικών. Έτσι, με το διπλό θανατικό, των δύο ερωτευμένων, θα τέλειωνε ο Πανάρατος όπως τελειώνει και η Ερωφίλη. Μα στον Πανάρατο επικρατεί το ευτυχές τέλος. Με εντολή του Χάρου οι δύο νέοι ανασταίνονται. Κάποιοι λαογράφοι βλέπουν εδώ με τον θάνατο το πέρας του χειμώνα και με την ανάσταση τον ερχομό της άνοιξης.

Ο χτίστης μαστρο- Τασιός Παπαγεωργίου με καταγωγή από την περιοχή της Άρτας έφερε το έθιμο στην πρώτη δεκαετία του 1900 και στο Καρπενήσι, όπου ίδρυσε και ομάδα για την αναβίωση του κάθε χρονιά.

Φωτογραφίες:

1. Η Βασιλοπούλα. Αρτα. Φωτογραφία από το άλμπουμ του Ελπ. Ιντζεμπελη Αρτα 1881-1941

2. Ο μαστρο- Τασιός Παπαγεωργίου με την ομάδα του Πανάρατου στο Καρπενήσι. φωτογραφικό αρχείο: Ο Ευρυτανικός Παλμός https://www.evrytanikospalmos.gr/%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%BF%CF%82-a%CF%80%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B7%CE%B8/