Η Άρτα του 1881 μέσα από το ημερολόγιο του Βασιλιά Γεωργίου Α΄

Αγγλικό χαρακτικό με την Άρτα του 1881

16.09.1881

Ή ’Ά ρ τ α (αρχαία Αμβρακία) παρά τάς όχθας του Αραχθου είναι πόλις εχουσα οικοδομάς και οδούς Τουρκικής κατασκευής. Κατά τήν εσχάτως γενομένην άπαρίθμησιν ή ’Ά ρ τ α εχει 8.000 κατοίκους εξ ών Χριστιανοί μέν 7.328, Ισραηλΐται 617 και Οθωμανοί 45. Τό διαμέρισμα δε ’Ά ρ τη ς κατοικείται υπό 35137 ψυχών έξ ών τό Τμήμα Βρύσεως κατοικοΰσι 8931, τό Τμήμα κάτω Ραδοβιζίον 2872, τό Τμήμα Ά ν ω Ραδοβιζίου 2813 και τό Τμήμα Τζουμέρκων 16.562. Έ ν αυτή δε υπάρχει στρατών χωρητηκότητος 1000 άνδρών, και ώρολόγιον. Τής πόλεως δεσπόζει Ακρόπολις επι λόφον ον τά κράσπεδα βρέχει ό ’Ά ρ α χ θ ο ς . Τής δε πόλεως και Ακροπόλεως δεσπόζει ετερος λόφος έφ ου μέγιστος αμυντικός στρτών εν ώ διαμένει ήδη τό Μηχανικόν, τούτον δε έτερος άνωθεν λόφος έφ ον πρόσκαιρα οχυρώματα. 'Η πόλις εχει 1200 περίπου οικίας και 10 χάνια χωρητικότητος 800—1000 ίππων, εχει δε προσέτι καί τρία σχολεία. Εκτός τοΰ ποσίμου ϋδατος ή πόλις εχει και 70 φρέατα. Αξιοσημείωτα κτίρια είναι ό ναός τής Παναγίας Παρηγορητίσσης βυζαντινής τέχνης και εκείνος τής 'Αγίας θεοδώρας ής τά λείψανα εύρίσκονται έν τω Ιερώ τοΰ ναοΰ τούτου. H πόλις περιέχει δύο κυρίους προμαχώνας, ό εις τούτω ν κείμενος επι τοΰ χείλους τής όχθης εχει βάσεις αρχαία τείχη, ό ετερος ύπερκείμενος μεγάλου μέρους τής πόλεως δεσπόζεται ώς και απαν τό περιεχ. τής πόλ. άπό άμυντ. Στρ. μακράν κείμενον κατά τό μέσον κλιτύος ής ή αρχή κειμένη επί τής οφρύος crete λοφοσειρας (Πετροβοννι και 'Άγ. Ηλίας κορυφή εφ ής 1η περιβολή) διηκούσης, παραλλήλως τής γενικής πρός εκβολάς διευθύνσεως τοΰ ποταμοΰ και επι τής όποίας κειται τετραγ. περιβολή ήτις δεσπόζει του Στρατ. Η Περιβολή αύτη συνδέεται διά τών πυρών αυτής μεθ ετέρων 3 περίβολων κειμένων επί τής κ ο ρ υ φ ο γρ α μ μ ή ς. Αι Θέσεις εφ’ ών αί 4 περιβολαί εισί άξιοπ. κατά τούτο ότι όρίζουσι τό έδαφος έφ’ου δέον νά άνεγερθώσι πυροβολοστάσια όπλισθιοόμενα διά μεγάλου διαμετρήματος (ολκής) πυροβόλον ινα προστατεύωσι άποτελεσματικώς τήν γέφυραν.

Μέρος από το ημερολόγιο του Βασιλιά Γεωργίου Α΄