Η σύγκρουση του Φίλιππα Ανζού και του Ηπειρώτη Δεσπότη Θωμά στους Ρωγούς – Η αιτία και αρχή  του πολέμου

Φίλιππας των Ανζού σε μια  μάχη (αριστερά ιππέας με την ασπίδα) -. Nuova Cronica - ms. Chigiano L VIII 296 - Biblioteca Vaticana

Ενώ ο 13ος αιώνας με την ίδρυση του Δεσποτάτου φαίνεται να έφερε κάποια ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή Άρτας. Όμως ο 14ος αιώνας θα φέρνει σε τακτά χρονικά διαστήματα πολέμους. Έτσι αρχές κιόλας του 14ου αιώνα στα 1304 μ. Χ. έχουμε την σύγκρουση του Δεσπότη Θωμά και Άννας Παλαιολογίνας με τον Φίλιππα απο τον Τάραντα της Ιταλίας στην περιοχής της Άρτας και Ρωγών . Ο Δεσπότης Νικηφόρος ο Α΄ σύζυγος της Άννας Παλαιολογίνας Κατακουζινής είχε παντρέψει την κόρη του (Ι)Θαμάρ  με τον γιο του Κάρολου Β΄ του Χωλού, τον Φίλιππο Α΄ του Τάραντα , η οποία  πήρε ως προίκα και πολλά παραλιακά κάστρα της Ηπείρου. Πέρα από την προίκα διάδοχος του Δεσποτάτου θα γίνονταν ο Φίλιππος. Όμως ο Νικηφόρος είχε και ένα γιο τον Θωμά. Για τον οποίο η μητέρα του είχε άλλα σχέδια. Ένας όρος στο προικοσύμφωνο βέβαια ήταν η Θαμάρ να μην αλλάξει δόγμα και τα κάστρα θα παραμείνουν ορθόδοξα. Ο Φίλιππος αθέτησε όλες τις συμφωνίες. Στην Ναύπακτο τοποθέτησε καθολικό κληρικό με αποτέλεσμα ο ορθόδοξος μητροπολίτης να φύγει στα Ιωάννινα και ανάγκασε και την Θαμάρ να ασπαστεί τον καθολικισμό.  Με τον θάνατο του Δεσπότη Νικηφόρου Α΄ η Άννα που είχε σχέδια για τον γιο της , όταν ο Κάρολος Β΄ ο Ανδεγαυός της ζήτησε να εκπληρώσει την συμφωνία και να παραδώσει το Δεσποτάτο στον Φίλιππο ή ο Θωμάς να γίνει υποτελής του  Φίλιππου αυτή του είπε  πως αυτό δεν μπορεί να γίνει, ένας στην καταγωγή Παλαιολόγος να γίνει υποτελής του Φίλιππα.  Θεώρησε  σωστό να κρατήσει ο Φίλιππος τα κάστρα τους και να του δώσει και 100 000 χρυσά υπέρπυρα. Ένα τεράστιο ποσό. Οι Ανδεγαυοί (Ανζού ή Αντζοβίνοι) ετοίμασαν στρατό και με επικεφαλής τον στρατάρχη Raymond de Candole  έφτασαν στη Βόνιτσα.  Σύμφωνα με τα χρονικά κάπου 900  ιππείς. Τα πλοία του ανεφοδιασμού  άραξαν στη Σαλαώρα ενώ οι ίδιοι αποβιβάστηκαν στην Κόπραινα.  Στην Άρτα άρχισε η πολιορκία. Ο Θωμάς και η Άννα μάλλον είχαν οχυρωθεί στην Βλαχέρνα.  Ο καιρός περνούσε και η Άρτα δεν έπεφτε. Όταν τελείωσαν τα τρόφιμα ο Raymond de Candole και ο Ιωάννης Ορσίνι πήγαν στην Σαλαώρα . Εδώ είχαν την ιδέα να  χτυπήσουν τους Ρωγούς.

Η επιχείρηση για την κατάληψη των Ρωγών

Απο την Σαλαώρα λοιπόν ξεκίνησε το λεφούσι των Φράγκων με 300 ιππείς να καταλάβει τους Ρωγούς. Το θεώρησαν παιχνιδάκι. Όμως οι Ρωγοί ήταν καλά φαίνεται οργανωμένοι. Όταν έφτασαν απέναντι από το κάστρο έπρεπε να περάσουν τον Λούρο. Φτάνοντας όμως απέναντι απο το κάστρο είδαν τις πρώτες δυσκολίες. Το κάστρο βρίσκονταν σε μια νησίδα και ο ποταμός δεν ήταν διαβατέος. Μιας και η περιοχή ήταν γεμάτη βελανιδιές  o Raymond de Candole διέταξε να κόψουν δένδρα και έφτιαξε γέφυρα  για να περάσουν απέναντι. Ο Johannes Koder & o Peter Soustal  αναφέρουν πως πέρασαν την γέφυρα. Αφού είδαν πως o λόφος καλύπτεται από δένδρα σκέφτηκαν να κρυφτούνε στο δάσος και να κάνουν ξαφνική επίθεση. Αφού οι Φράγκοι πέρασαν το ποτάμι κουρασμένοι όπως ήταν έπεσαν να κοιμηθούν κρυμμένοι στο δάσος.  Οι Ρώγιοι όμως παρακολουθούσαν τις κινήσεις τους. Το βράδυ Ρώγιοι ιππείς και πεζικάριοι κάνουν έξοδο – έφοδο από τον βραχίωνα του ποταμού που ήταν διαβατέος κυκλώνουν τους Φράγκους και άρχισε το σφάξιμο . 80 Φράγκοι ιππείς νεκροί και 20 πνίγηκαν στον ποταμό Λούρο. Τους κυνήγησαν αλλά πρόλαβαν να φύγουν. Η Νίλα ήταν μεγάλη. Το 1/3 της δύναμης χάθηκε.  Επιστρέφοντας στην Άρτα υπεύθυνοι της καταστροφής θεωρήθηκε ο στρατάρχης Raymond de Candole και ο Κεφαλλονίτης Ιωάννης Ορσίνι , ο οποίος υποτίθεται πως γνώριζε το μέρος. Μετά από λίγες μέρες οι Φράγκοι αφού κατάλαβαν πως δεν μπορούν να κάνουν τίποτα στην περιοχή έφυγαν.

Πηγή κειμένου: Απόσπασμα από το βιβλίο "Ιστορική διαδρομή του κάστρου των Ρωγών", Φώτης Βράκας, 2024, Εκδόσεις Εντώπωσις, σελ. 82