ΤΑ ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ: ΕΝΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΣΤΟ ΠΑΛΜΑΤΕΡΟ ΤΟ 1760

 *Από τα Βενετικά αρχεία

 

Τα ιχθυοτροφεία του βόρειου Αμβρακικού ή της Άρτας μας είναι γνωστά ήδη από τις μεσαιωνικές πηγές. Τουλάχιστον, σύμφωνα με την Ευστρατια Συγέλλου και Σπ. Ασωνίτη, στον ύστερο Μεσαίωνα.  Στην περίοδο της Οθωμανοκρατίας άνηκαν στον σουλτάνο και ο εκάστοτε βοεβόδας τα ενοικίαζε κατόπιν πλειοδοσίας, απ όπου κέρδιζε αρκετά. Οι ενοικιαστές ήταν συνήθως Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι. Όχι μόνο από την γύρω περιοχή του Αμβρακικού αλλά θα μπορούσαν να ήταν και από τα Επτάνησα. Εχουμε αρκετές φορές Κερκυραιους, όπως και Αγιομαυρίτες. Συχνά τα  ιχθυοτροφεία ( βιβάρια ή διβάρια ή γβιάρια ) έπεφταν θύματα ληστείας και κακόβουλων κακοποιών.  Τα πιο γνωστά βιβάρια/γβιάρια  ήταν, του Τσουκαλιού, της Ροδιάς,τΤου Μαζώματος, των χελιών στις εκβολές του Λούρου, της Αλευρής, της Λογαρούς, του Φιδόκαστρου, του Πλατυκομένου, της Κουκουλιάς, της Βρύσης ή Παλούδο και φυσικά του Παλματερού ανατολικά του Κομμένου.

 

Τον Ιούνιο του 1760 κλήθηκε ο βενετός πρόξενος της Άρτας Bartoldo Piagioni  ενώπιον του Καδή (ανώτερου δικαστικού) της Άρτας και τον εκτελούντα χρέη Βοεβόδα Χασάν Αγά. Εκεί συνάντησε και τους μυσουλμάνους πρόκριτους της πόλης.  Ο Καδής πήρε τον λόγο και άρχισε να κατηγορεί τους Βενετούς, οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για την τάξη στη στον Αμβρακικό, πως επιτρέπουν – κλείνουν τα μάτια σε υπηκόους της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου της Βενετίας απο τα Επτάνησα και μπαίνουν στον κόλπο και ψαρεύουν και αυτό απαγορεύεται σύμφωνα με τις συνθήκες. Διαμαρτυρήθηκαν στον προβλεπτή της Θάλασσας στην Λευκάδα αλλα δεν έερε αποτέλεσμα και έστειλαν διαμαρτυρία στον Πρέσβη και στο Διβάνι στην Κων/πολη μπας και ασκηθεί πίεση και λυθεί το ζήτημα. Εδώ η Οθωμανική διοίκηση κατηγορεί τους Βενετούς πως άφησαν Τράτες από την Κέρκυρα να ψαρέψουν στο ιχθυοτροφείο(βιβάρι) του Παλματερού, το οποίο είναι κοντά στις εκβολές του Αράχθου. Μάλιστα αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το βιβάρι να μην έχει την ποσότητα ψαριού , που θα έπρεπε να έχει. Ο πρόξενος αρνήθηκε να πιστέψει πως συμβαίνει κάτι τέτοιο και τόνισε πως αν πραγματικά του αποδείξουν κάτι τέτοιο θα φροντίσει να ενημερώσει τον Προβλεπτή της Θάλασσας και να ζητήσει την τιμωρία αυτών.

Οι Οθωμανοί είπαν στον πρόξενο πως ο Αρτινός Αναστάσιος Ρίζος, γουναράς στο επάγγελμα, υπέβαλε την κατηγορία κατά των Κερκυραίων, ο οποίος ήταν και ενοικιαστής του Παλματερού ή Καλαματερού όπως το αναφέρει ο πρόξενος και υποσχέθηκε πως θα φέρει και μάρτυρες.

Ο πρόξενος υποσχέθηκε, πως όντως, αν ισχύει κάτι τέτοιο θα δώσει ικανοποίηση.  Σε επιστολή του  ο Bartoldo Piagioni  προς τον Προβλεπτή της Θάλασσας Β. Βalbi αναφέρει όσα συζητήθηκαν και σημειώνει την άποψη του:

Ο Αναστάσιος Ρίζος που παρουσιάζουν οι Τούρκοι είναι ένας γνωστός στην πόλη κατχθόνιος άνθρωπος και δημιουργεί συνεχώς εντάσεις και παρεξηγήσεις με τις διαβολές του. Κατά τον  Bartoldo Piagioni είναι μια πλεκτάνη των ενοικιαστών των ιχθυοτροφείων. Κείνο το διάστημα κάποιοι ελεύθεροι ψαράδες με τράτες έφεραν στην πόλη της Άρτας Ψάρια σε αφθονία, σε φθηνές τιμές και οι ιχθυοτρόφοι δεν μπόρεσαν να πουλήσουν σε τιμή  που θα ήθελαν.

Να σημειώσω, πως το Παλματερό ήταν ένα απο τα πλούσια ιχθυοτροφεία της Άρτας και ίσως έχει δίκιο ο πρόξενος. Απο την άλλη πάλι έχουμε πολλάκις επεισόδια με Κερκυραίους που έμπαιναν στον κόλπο.  Μια μεγάλη φασαρία είχε γίνει πάλι μεταξύ Κερκυραίων και ψαράδων απο τους Κωστακιούς. Νόμιμοι ήταν οι δεύτεροι.

 

Σημ.

1.      Για τα ιχθυοτροφεία  του Αμβρακικού κόλπου στον 19^ο αιώνα , πολύ καλή  και ενδιαφέρουσα εργασία έχει κάνει η Χροστίνα Ε. Παπακώστα, Πρεβεζάνικα χρονικά, τ.47-48

2.      Για τον Αμβρακικό κόλπο στον όψιμο Μεσαίωνα συνιστώ την μελέτη της Ευστρατίας Συγκέλλου και Σπύρου Ασωνίτη «Ο Αμβρακικός κόλπος κατά τον όψιμο Μεσαίωνα: Χώρος Οικονομία»