17os αιώνας. Γραικοί , Γενίτσαροι και Βενετσάνοι. Ο Δυτικοελλαδικός χώρος μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Χαράτσι στους Τούρκους και Φόρος Προστασίας/Υποτέλειας στους Βενετούς.

 Στις 20 Μαρτίου 1694 μια επιστολή του Βενετού Γενικού Προβλεπτή της Θάλασσας Antonio Molin προς τον Δόγην της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου της Βενετίας παρουσιάζει έναν κατάλογο με τα ποσά που εισπράτει ετησίως απο τους φόρους υποτέλειας. Μέσα απο επιστολές του Μολίν βρίσκουμε, πως η Γαληνοτάτη είχε στην διάθεση της διάφορους μισθοφόρος/πειρατές, τους οποίους τους έστειλνε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ρίμαζαν τα χωριά. Αυτούς η Γαληνοτάτη τους ονομάζει «Παρτιζάνους» .Ενας γνωστός καπετάνιος τέτοιων παρτιζάνων , τον οποίο αναφέρει ο Μολίν στα έγγραφα του είναι ο Δήμο Μάρας, εξουσιοδωτημένος απο την Γαληνοτάτη να περνά στον αρτινό Κάμπο και Ακαρνανία και να κάνει καταστροφές αλλά και να εκβιάζει τον φόρο προστασίας ή υποτέλειας. Προκειμένου τα χωριά αυτά να έχουν την ησυχία τους αλλά και κατόπιν προτροπής των Οθωμανικών αρχών έρχονατν σε επαφή με τους Βενετους και παζαρεύονταν το βενετσάνικο "νταβατζιλίκι". Όμως η ασφάλεια δεν ήταν και τόσο κατοχυρωμένη. Ενα τσούγκρισμα να είχαν οι Βενετοί με τους Τούρκους την πλήρωναν πάλι τα χωριά. Απο την άλλη πλευρά πάλι κάθε χρόνο οι Τούρκοι κατέβαιναν με ασκέρι , όπως μας [πληροφορεί και πάλι ο Μολίν και έπαιρναν απο τα χωριά το «χαράτσι». Άλλες ομάδες ατάκτων Τούρκων και αρματολών έπεφταν στα χωριά, χτυπούσαν και λήστευαν τον κόσμο και τους έλεγαν να μην πληρώσουν στους Βενετούς φόρο υποτέλειας. Φτάνει το Χαράτσι τους έλεγαν. Μόνο που αυτές οι ομάδες την κοπανούσαν, όταν έφδταναν οι «παρτιζάνοι» των Βενετών και αυτοί κάνανε τα δικά τους.

Έτσι λοιπον απ αυτόν τον κατάλογο του Μολίν προς τον Δόγη παίρνουμε τις παρακάτω πληροφορίες σχετικά με τα έσοδα υποτέλειας, όπως τα ονομαζαν.

1. Ξηρόμερο: 30000 ενετικές λίρες

2. Βάλτος: 500 ενετικές λίρες και 500 καδιά σιτάρι. Ο βάλτος αρνήθηκε

3. Αρτα και Παραμυθιά: 6670 ισπανικά ρεάλια

4. Ζερβάνικο και Ραδοβίζι : 3420 ισπανικά ρεάλια

5. Ασπροπόταμος: 650 ενετικές λίρες

6. Το αρματολίκι του Λούρου στον καζά της Άρτας: 173 καδιά σιτάρι

7. Οταν επανήλθε ο Βάλτος αυξήθηκε το ποσό σε: 2852 ενετικές λίρες

8. Αγγελόκαστρο: 4600 ενετικές λίρες

9. Αιτωλικό: 5750 ενετικές λίρες και 150 καδιά σιτάρι

10. Ενολικιο ιχθυοτροφείων Μεσολόγγι και Αιτωλικό: 66000 ενετικές λίρες

11. Τελωνειακό φόρο απο Αστακό, Ζαβέρδα, Κανδήλα, Βούλκο, Πεταλά: 6650 ενετικές λίρες

12. Ιχθυοτροφεία Αμβρακικού: 40150 ενετικές λίρες και 90 καδιά σιτάρι

Πηγή: ASV, Δεσμη 1173