ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ Γ΄ΤΟΚΚΟΣ - Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΔΕΣΠΟΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΝΕΡΙ ΜΕ ΤΑ ΦΡΟΥΤΑ

Λεονάρδος Τόκκο

Τον Οκτώβρη του 1448 πέθανε στην Ιταλία ο Κάρλος Β΄Τόκκος, όπου είχε πάει να ζητήσει βοήθεια μιας και είχε έρθει σε ρήξη με τους Οθωμανούς. Δεσπότης της Άρτας έγινε ο ανήλικος γιός του Λεονάρδος Γ΄Τόκκος αλλά στην ουσία την εξουσία την είχε η χήρα σύζυγος του Καρόλου Ραμοντίνα ντι Βεντιμίλια. Οι άρχοντες της Άρτας οι λεγόμενοι Βαλιόσοι (ισπανικός τίτλος ευγενών) έκλεισαν αρχές του 1449 συμφωνία με τον σουλτάνο Μουράτ Β΄ να προσχωρήσουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έναντι κάποιων προνομίων. Έτσι λοιπόν η Ραμοντίνα πήρε τον μικρό Λεονάρδο και μπάρκαρε από Σαλαγόρα για Λευκάδα (ίσως μέσω Βόνιτσας). Η Ραμοντίνα έκανε τα παζάρια της για την Λευκάδα με τους Βενετσάνους και σταθεροποίησε την θέση του γιού της στην Λευκάδα. Όταν μεγάλωσε ο Λεονάρδος βρέθηκε ανάμεσα στις διαμάχες των Οθωμανών και της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου. Παντρεύτηκε δε την κόρη του βασιλιά της Σερβίας Λάζαρου Βράνκοβιτς την Μιλίτσα Βράνκοβιτς. Βέβαια γρήγορα έγινε και δω υποτελής του σουλτάνου και στο συμβόλαιο της υποτέλειας υπήρχε μία ρήτρα, κατά την οποία ο Λεονάρδος έπρεπε να πληρώνει κάθε φορά που ο Σαντζάκ μπέης των Ιωαννίνων κατεβαίνει στην Άρτα 500 δουκάτα για οδοιπορικά. Με το χρόνο άρχισε να γίνεται ενοχλητικό αυτό. . Στον τουρκοβενετικό πόλεμο που ακολούθησε ο Λεονάρδος βοήθησε τους Stradioti της Βενετίας να βρουν καταφύγιο στην Ζακυνθο και να κάνουν επιθέσεις στην Αιτωλοακαρνανία. Πέθανε όμως η Μιλίτσα και ο Λεονάρδος προχώρησε σε δεύτερο γάμο με Franzesca Marzano di Aragonia μια πριγκίπισσα από την Νάπολη χωρίς να πάρει έγκριση από τον σουλτάνο. Τώρα είχε δύο εχθρούς και τους Οθωμανούς και τους Βενετσάνους μιας και είδαν ότι ο Λεονάρδος γίνεται σύμμαχος των Ανζού. Στην Σύναψη ειρήνης που έγινε μεταξύ Οθωμανών και Γαληνοτάτης τα εδάφη του Λεονάρδου έμειναν απέξω. Και τότε συνέβηκε κάτι τρελό. Κάποια στιγμή κατέβηκε ο ξάδερφος του Μέμνων Τόκκος, ο οποίος είχε εξισλαμιστεί παίρνοντας το όνομα Μαμούν Κάρογλου και ήταν Σαντζάκ μπέης Ηπείρου, στην Άρτα. Το πλοίο που έφτασε στην Άρτα ήταν μια έκπληξη για όλους. Αντι του ποσού ο Λεονάρδος έστειλε ένα πανέρι με φρούτα, πράγμα που εξωργίασε τον ξαδερφό του και διαμαρτυρήθηκε στον Φαΐκ πασά, ο οποίος με την σειρά του έστειλε την σχετική επιστολή στον σουλτάνο Μωάμεθ τον πορθητή. Ο σουλτάνος το βρήκε σαν αφορμή και διέταξε τον Γεδίκ Αχμέτ πασά της Αυλώνας με 36 πλοία να καταλάβει τις κτήσεις του Λεονάρδου ενώ η Βενετία κατέλαβε με 500 ιππείς την Ζάκυνθο. Βέβαια σε ρήξη με την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν ήρθε αλλά υπήρχε κάποια ένταση γιατί προφανώς η Βενετία τα θεωρούσε δικά της τα εδάφη. Ο Λεονάρδος βλέποντας τον κίνδυνο τα μάζεψε γρήγορα με την οικογένεια του, αφού πήρε ως είθισται και το κρατικό ταμείο μαζί του, και έφυγε στην Νάπολη, όπου ο Βασιλιάς Φεράντε του άφησε στην δικαιοδοσία του 2 Φέουδα στην κάτω Ιταλία το Καλημέρα και το Μπριάτικο. Δεν έκλεισε και άσχημα γιατί στους Ιόνιους νήσους ζούσε και πριν έρθουν οι Οθωμανοί επικίνδυνα  λόγω των εκβιασμών απέναντι στους ντόπιους. Με την βοήθεια του πάπα Sixtus IV ο Λεονάρδος και οι αδερφοί του Αντόνιο και Τζοβάνι προσπάθησαν να πάρουν πίσω τα πατρικά τους αλλά δεν κατάφεραν πολλά. Ανακατέλαβαν για κάποια στιγμή την Ρηνιάσα (Θωμόκαστρο – σημ. Ριζά Πρέβεζας) αλλά την πήραν οι Οθωμανοί γρήγορα πίσω και στην Κεφαλληνιά ο Αντόνιο έφτασε με 1400 Καστιλιάνους όπου έδιωξε τους Οθωμανούς αλλά τον ρίχτηκαν οι Βενετσάνοι, όπου και σκοτώθηκε. Ο Λεονάρδος κατάφερε να παίρνει και από τον Πάπα σύνταξη 2000 δουκάτα το χρόνο. Από τους γάμους του είχε αποκτήσει 5 παιδιά (ενα με την Μιλιτσα και 4 με την Φραντσέσκα) ενώ από μια εξωσυζυγική σχέση με μια Μετρέσα από τν Νάπολη τον Φεράντε Τόκκο, τον οποίο ονόμασε έτσι προς τιμήν του προστάτη του Βασιλιά της Νάπολης και όπου αργότερα έγινε πρέσβης της κραταιάς Ισπανίας στην Αγγλία. Κατά πάσα πιθανότητα απεβίωσε το 1503. O Γιος του Κάρολος Γ΄Τόκκος ήταν ο τελευταίος που έφερνε ακόμη τον τίτλο Δεσπότης Άρτας ενώ άλλες πηγές αναφέρουν πως ο τίτλος Δεσπότης της Άρτας υπήρχε μέχρι τον 17ο αιώνα.

Πηγές

Miller, William (1908). The Latins in the Levant, a History of Frankish Greece (1204–1566). New York: E.P. Dutton and Company.

Nicol, Donald MacGillivray (2010). The Despotate of Epiros 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-13089-9.

Franz Babinger, Mehmet der Eroberer

Zachariadou, Les Toccos