Σημειώσεις του δημοσιογράφου  Ανδρέα Χ. Μοσχονά  μετά την κατάληψη της Γέφυρας  και του Ιμαρέτ στις 10 Απριλίου 1897  

Φωτογραφία από το αρχείο του Κώστα Μπανιά, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ταχυδρόμος της Άρτας"

Ο Ανδρέας Μοσχονάς ήταν πολεμικός ανταποκριτής της Εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ. Η καταγωγή του ήταν από τα Χανιά και ήταν γαμπρός του ποιητή Γεωργίου Σουρή.  Ηταν Δημοσιογράφος, συγγραφέας, δάσκαλος και επιχειρηματίας στα Χανιά και στο Λονδίνο. Το 1897 βρέθηκε πολεμικός ανταποκριτής στην Άρτα και μας άφησε αρκετές πληροφορίες από κείνες τις μέρες του πολέμου.  Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και με αρκετές πληροφορίες παρουσιάζει το άρθρο του για την κατάληψη του Ιμαρέτ από τις ελληνικές δυνάμεις  στις 10.04.1897.

 

Στις 10.04.1897 ο Ελληνικές στρατός απώθησε τις Οθωμανικές δυνάμεις που φύλαγαν την γέφυρα και το πολυβολείο του Ιμαρέτ στον λόφο του Φαϊκ πασά σημ. Μαραθιά.  Ο Μοσχονάς ακολουθει το στρατό και καταγράφει διάφορες σκηνές:

 

1. Οι δύο γέροντες

Εκεί στην Γέφυρα συναντήθηκαν δυο ηλικιωμένοι με άσπρα μαλλιά και άσπρα γένια. Τα βήματα τους ήταν αργά. Ο ένας ήταν ελεύθερος και ο άλλος  μόλις είχε ελευθερωθεί.  Δεν αντάλλαξαν λέξη.  Έπεσε ο ένας στην αγκαλιά του άλλου και έκλαιγαν. Ό,τι ήταν να πούνε το είπαν με τα δάκρυα τους. Κάτι ψιθύρισαν τα χείλη τους μέσα στους λυγμούς. Του έβλεπα και έκλαιγα και γω. Κόμπιασα στο στήθος μου, όταν είδα τους δύο να πέφτουν να φυλούν το χώμα και να φωνάζουν ΖΗΤΩ. Εγώ κάθισα σε μια πέτρα, τους κοιτούσα και έκλαιγα.

Στο Ιμαρέτ κυματίζει η σημαία μας. Η Ήπειρος είναι ελεύθερη.

 

2. Το πέρασμα της γέφυρας

Οι πρώτοι που πέρασαν την γέφυρα ήταν μια διμοιρία του 6ου συντάγματος με επικεφαλής τον Μεσολογγίτη. Αυτό έγινε τα μεσάνυκτα. Ξημέρωσε και δεν φαίνονταν ίχνη από Τουρκο. Τα τηλεσκόπια έβλεπαν μια τεράστια ησυχία στον Κάμπο. Μόνο την Φιλιππιάδα βλέπαμε να καίγεται. Οι Ελληνες υπολόγισαν πως οι Τούρκοι είναι κρυμμένοι και θέλουν να τους αιφνιδιάσουν. Τίποτα δεν τάραξε την ημέρα. Μόνο απο τον Αμβρακικό ακούγονταν κανονιοβολισμοί, όπου οι δικοί μας κάναν το έργο τους.

 

3. Ο Τούρκος Στρατιώτης

Προχωρώ προς το Ιμαρέτ. Ενας Τούρκος στρατιώτης (προφανώς ο μόνος που απέμεινε εκει)είχε οχυρωθεί πίσω από έναν φράχτη. Πλησιάζε μια ομάδα με 20 στρατιώτες δικούς μας. Ο Τούρκος έριξε, χωρίς να συμβει τίποτα. Τότε του φώναξε ένας. Παραδώσου και δεν θα πάθεις τίποτα.  Αυτός έριξε μια άλλη άστοχη βολή. Τότε 20 όπλα στράφηκαν εναντίον του και έπεσε νεκρός.  Τον απόσυραν και τον έβαλαν σε μια σανίδα. Πλησίσα να δω τον νεκρό και ένιωσα θαυμασμό για τον γεναίο αυτόν νέο που προτίμησε να πεθλανει παρά να παραδοθεί. Γιατί μπροστά στο μεγαλείο της γεναιότητας παύει κάθε φυλετισμός και κάθε πάθος.  Τον έθαψαν σε μια γωνιά .

 

4. Οι τρεις Τούρκοι

Βαδίζω παραπέρα. Τρεις Τούρκοι πολίτες  δειλοί και τρέμοντας  βγαίνουν μέσα απο ένα περιβόλι.

Μη μας σκοτώσετε φωνάζουν. Τότε πετάγετε ο λοχαγός του μηχανικού  και τους λέει. Αδέρφια μου μη φοβάστε, όλοι είμαστε αδερφοί. Του πήρε και τους έθεσε υπο την επιτήρηση 4 στρατιωτών.

 

5. Οι δύο γυναίκες

Συναντώ δυο γυναίκες . Πως σας φαίνεται η Λευτεριά ωρέ γυαίκες;

Μέσα σε κλάματα και λυγμούς μου απαντούν: Ευλογημένη η 10η Απριλίου, η μεγάλη Τετάρτη, η Τετάρτη των Παθών.

 

Ο στρατός μας κατέχει και την Φιλιππιάδαν και προσπαθεί να σβήσει το πύρ. Αλλο ένα τάγμα προχωρά στα Πέντε Πηγάδια και μετά θα πάμε Γιάννινα. Εκει θα κάνουμε Ανάσταση.