ΙSHAK EFENDI

Ένας αρτινός Εβραίος εξισλαμίζεται και κάνει καριέρα. Μεταρρυθμιστής των θετικών επιστημών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

O İshak Efendi, Οθωμανός φυσικός, μαθηματικός και μηχανικός. Γεννήθηκε στην Άρτα το 1774 και πέθανε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1836. Ήταν γιος μιας Εβραϊκής οικογένειας της Άρτας, που τότε ονομάζονταν Νάρντα. Ο ίδιος αλλαξοπίστησε και δέχθηκε το Ισλάμ. Μετά τον θάνατο του πατέρα του ταξίδεψε στην Κων/πολη για σπουδές και όπως φαίνεται πρέπει να δέχθηκε μαθήματα θρησκείας σε κάποιον μεντρεσέ,αν και δω λέγεται, πως είχε περάσει ήδη από τον μεντρεσέ της Άρτας, όπου παράληλα σπούδασε και μαθηματικά. Μιλούσε λατινικά, Ελληνικά, Εβραϊκά, τουρκικά, αράβικα και Περσικά. Από το 1806 ως το 1815 θα επισκεφθεί την στρατιωτική σχολή μηχανικών και θα γίνει βοηθός του καθηγητή Hüseyin Rıfkı Tamânî, με τον οποία ταξίδεψε μαζί στην Μεδίνα, προκειμένου να αναπαλαιώσουν ιερά μνημεία. Το 1824 τον κάλεσε ο σουλτάνος Μαχμούτ στην αυλή του. Σαν μεταφραστής στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1828/1829 ανέλαβε να επισκευάσει κατεστραμμένα στρατιωτικά φρούρια στην Βαλκανική. Επιστρέφοντας στην Κων/πολη αρχίζει διαλέξεις στην σχολή μηχανικών, από την οποία είχε αποφοιτήσει, και σύντομα έγινε διευθυντής της σχολής (Başhoca) . Δεν απέκτησε μόνο φίλους αλλά και εχθρούς. Μεταξλυ αυτών και ο Seyyid Ali Pascha. Ο İshak Efendi προσπάθησε να κάνει μεταρρυθμίσεις στην σχολή αλλά οι εχθροί του δεν τις είδαν με καλό μάτι. Ο Seyyid Ali Pascha, που είχε μεγάλη επιρροή κατάφερε να τον απομακρύνει από την σχολή στέλνοντας αυτόν στην Μεδίνα, με το δικαιολογητικό να αναπαλαιώσει λοιπόν παλιά ιερά κτήρια εκει τον έστειλε σαν προσκυνητή. Πέθανε ξαφνικά στην επιστροφή από το ταξίδι στα 1836. Στο τετράτομο έργο του Mecmua-i Uhum-i Riyaziye ασχολείται αποκλειστικά με αριθμητική, Άλγεβρα, Γεωμετρία, τριγωνομετρία, αφαιρετική κτλ με το οποίο εργο του μεταρρυθμίζει το οθωμανικό μαθηματικό κύκλο. Παραπέρα έχει πλούσιο έργο σε φυσική, χημεία, μηχανική , ηλεκτρική καθώς και την κατασκευή κανονιών.